Tereqqi.tk

Qarşıdan bayram gəlir!

Sahib — Sat, 27 Sep 2008 09:29:40 +0000

Bayramda nə etmək lazımdır? Bayram sabahı yuxudan tez oyanmaq, çimib təmizlənmək, diş fırçası və ya misvakla dişləri təmizləmək, ətir sürtmək, yeni və təmiz paltar geyinmək, Ramazan bayramında, bayram namazından əvvəl şirniyyat, xurma yemək, xurmanı 1, 3, 5, kimi tək sayda yeyərək, təkə riayət etmək sünnədəndir.Hədisdə belə deyilir: “Allah təala təkdir və təkə riayət edəni sevər”(Buxari).

Bayramda üzük taxmaq, insanlarla gülərüzlə salamlaşmaq, kasıblara çoxlu sədəqə vermək, Allah üçün çalışanlara yardım etmək, küsülüləri barışdırmaq, qohum-əqrabanı, din qardaşını ziyarət etmək və hədiyyə vermək də Peyğəmbərin (s) etdiyi əməllərdir.
Biz bayramı Ramazan ayı başa çatdığından dolayı deyil, günahlarımızın bağışlandığı üçün, böyük savab və nemətə qovuşduğumuz üçün edirik. Hədisdə deyilir: “Bayram sabahı müsəlmanlar namaz üçün məscidlərə toplaşınca Allah təala mələklərə “İşini mükəmməl görənin qarşılığı nədir?” - deyə sual edər. Mələklər də: “Qarşılığını almaqdır” deyərlər. Allah da buyurar: “Siz şahid olun ki, Ramazanda orucların və namazların qarşılığı olaraq qullarıma öz rizamı və məğfirətimi (bağışlamağımı) verdim. Ey qullarım, bu gün məndən istəyin, izzət və cəlalıma and olsun ki, istədiyiniz hər şeyi verərəm” (Beyhəqi).
Bir dəfə Peyğəmbər (s): “Ramazanın sonuncu günündə Allah təala oruc tutanları əfv edər” deyə dilləndikdə səhabələr: “Ey Allahın rəsulu, o gün qədir gecəsidirmi?” - deyə soruşdular. Peyğəmbər də: “Bilmirsinizmi, iş görənə işi bitdikdə qarşılığı verilir” - deyə cavab verdi (Beyhəqi).
Bu mükafatları bilən müsəlman nə üçün sevinməsin, nə üçün bayram etməsin? Bayram günləri sevinmək, nəşələnmək lazımdır. Hz. Əbu Bəkir qızı Aişənin (r) evinə getdikdə iki cariyənin dəf çalıb oynadığını gördü. Onlar səhabələrin qəhramanlıqlarını mədh edir, şer söyləyirdilər. Hz. Əbu Bəkir Rəsulallahın (s) evində belə bir davranışın uyğun olmadığını və onların susmalarını istədi. Peyğəmbər də (s) Hz. Əbu Bəkirə: “Onlara mane olma! Hər qövmün bir bayramı var, bu da bizim bayramımızdır. Bayram sevinc günləridir” dedi (Buxari).
Hz. Əli deyib: “Bu gün orucu qəbul edilmiş, zəhmətinin mükafatını görmüş və günahları əfv edilmiş olanların bayramıdır”.
Bir hədisdə deyilir: “Allah təala Ramazanda dörd qrup insandan başqa hər kəsin günahlarını əfv edər. Bunlar içki içməyə davam edən, ana və ataya asi olan, qohum-əqrabanı ziyarət etməyən və mömin olmaqdan ümidini kəsənlərdir”.
Əgər onlar tövbə edərlərsə, Allah günahlarını əfv edər. İnsanlar Ramazandakı fəziləti bilsəydilər, hər günün Ramazan olmasını istəyərdilər. Hədislərin birində: “Ramazana xas savablar bilinsəydi, bütün ilin Ramazan olması istənilərdi” deyilir
Günahlardan çəkinərək, oruc tutanlar nə xoşbəxtdirlər! Onlar əsil bayramı axirətdə keçirəcəklər.
Küsülü olanlar bayramı gözləməyib barışmalıdırlar. Allahı və peyğəmbərini sevən kəs insanların qüsuruna baxmaz, möminlərə qarşı mülayim olar. Yaxşı kəs, yəni, mömin hər kəslə yaxşı davranır. Başqalarına sıxıntı vermədiyi kimi, onların verdiyi əziyyətə də səbr edər.
Mömin heç kimdən inciməməli, küskünlük varsa üç gündə artıq bunu davam etdirməməli, bayrama qədər bir küskünlük varsa çox gecikdirmədən küsülü olanla barışmalıdır. Hədisdə deyilir: “Din qardaşı ilə üç gündən artıq küsülü durmaq caiz deyildir. Üç gündən sonra onunla qarşılaşarsa, ona salam verib halını soruşmalıdır. O biri də salamını alarsa, birlikdə savaba nail olarlar. Əgər salamını almazsa, günaha girər. Salam verən də küsülü durmağın məsuliyyətindən qurtulmuş olar” (Əbu Davud).
Başqa bir hədisdə buyurulur: “Əməllər bazar ertəsi və çərşənbə günü Allaha göstərilər. Allah da şirk qoşmayan hər kəsi əfv edər. Ancaq bu bağışlanma bir-birinə kin bəsləyən kəslərə nəsib olmaz. Allah: “Onlar barışana qədər əməllərini mənə gətirməyin” - deyə buyurar” (İmam Malik).
Bayram ziyarətləri, Bayram ziyarətləri zamanı nələrə diqqət etməli, kimləri ziyarət etməliyik? Fasiq olan, günah işləməyimizə səbəb olan qohumu ziyarət etmək lazım deyildir. Lakin əməlisaleh əqrabanı ziyarət etmək vacibdir. Həmçinin, əməlisaleh dostları ziyarət etmək də çox savabdır. Ziyarət yalnız Allah rizası üçün olmalıdır. Gözəl bir hədisdə deyilir: “Öz qardaşını ziyarətə gedən kişinin yanına Allah bir mələk göndərər. Mələk ondan soruşar: “Hara belə?” deyər: “Filan qardaşıma baş çəkmək istəyirəm”. Mələk deyər: “Ona ehtiyacınmı var?” Cavab verər ki, yox. Mələk soruşar: “Aranızda olan qohumluğa görəmi?” Deyər: “Yox”. Mələk soruşar: “Onun sənə olan yaxşılığımı səni ona baş çəkməyə sövq edir?” Cavab verər: “Yox”. Mələk nəhayət soruşar “Onda, bəs nə üçün onu ziyarət edirsən?” Kişi ona cavab verər: “Çünki, onu Allah naminə sevirəm”. Mələk deyər: “Allah məni göndərdi ki, sənə Rəbibnin səni onu (qardaşını) sevdiyin üçün sevdiyini xəbər verim. Bunun üçün də Allah sənə Cənnəti bəxş etdi” (Müslim).
Peyğəmbər (s) deyib: “Din qardaşını ziyarət edənə bir mələk: “Nə xoşbəxtsən, cənnətə layiq görüldün” deyər. Allah buyurur: “Mənim üçün ziyarət edən quluma cənnətdə sevinəcəyi mükafatlar verəcəyəm” (Bəzzar).
Digər bir hədisdə isə Peyğəmbərin dilindən oxuyuruq: “Elə bir qul yoxdur ki, din qardaşını Allah üçün ziyarət etdiyi vaxt bir mələk ona: “Nə gözəl əməl etdin, cənnət sənə halal olsun!” deməsin. Allah təala da deyər: “Qulum məni ziyarətə gəldi. Mən onu ağır qarşılamalıyam” (Əbu Yala). Digər hədislərdə deyilir:
“Din qardaşını ziyarət edən dönənə qədər lütf, mərhəmət içindədir” (Təbərani).

“Cənnətdə elə gözəl köşklər var ki, bunlar bir-birini Allah üçün ziyarət edən, Allah üçün sevib Allah naminə yardım edənlər üçün hazırlanmışdır” (Təbərani).
“Din qardaşını yalnız Allah üçün ziyarət edən cənnətdədir” (Təbərani).
“Sizi ziyarət edənə hörmət göstərin!” (Haraiti).
“Ziyarətlərinə ara ver ki, aradakı məhəbbət artsın!” (Bəzzar). Ariflər deyib: “Ziyarəti tərk etmə səni unudarlar, sıx-sıx da getmə ki, səndən bezsinlər”.
“Allah təala buyurur ki, “Mənim üçün bir-birini ziyarət edən, Mənim üçün bir-birini sevən, Mənim üçün bir-birini yardım edən sevgimə qovuşar” (Hakim).
Allahın razılığı üçün müsəlmanı ziyarət etmək çox savabdır. Alimi, yoxsulu və əməlisaleh əqrabanı ziyarət etmək daha çox savab qazandırar. Hədisdə deyilir: “Varlını ziyarət edən kəs oruc tutanın və gecə ibadət edənin savabını, yoxsulu ziyarət edən isə Allah yolunda cihad edənin savabını qazanmış olar və hər addımı Allah yolunda atılan addım kimi olar” (Deyləmi).

“Alimi ziyarət edən məni ziyarət etmiş kimi savab qazanar” (Təbərani).
“Silatürrahm (qohumluq bağlarını kəsməmə) özünü ziyarət etməyən əqrabanı axtarıb tapmaq, ziyarət və yaxşılıq etməkdir” (Təbərani).

“Ruzisinin bol, ömrünün uzun olmasını istəyən qohum-əqrabasını ziyarət etsin!” (Buxari).
“Silətürrahm var-dövləti çoxaldır, ailədə evgini artırır və ömrü uzun edir” (Təbərani).
Əməlisaleh əqraba heç olmasa həftədə və ya ayda bir dəfə ziyarət edilməli, ayrı durma 40 günü keçməməlidir! Uzaq ölkədə olanların isə məktubla, telefonla könlü alınmalı, aradakı küsülülüyə son qoyulmalıdır.
Birisi layiq olsa da təklif edilmədən ziyarətə getdiyi yerdə imamlığa keçməməlidir. Bu zaman ya ev sahibi, ya da onun təyin etdiyi kəs imam olmalıdır. Hədisdə bu barədə belə deyilir: “Bir qövmü ziyarətə gedən onlara imamlıq etməsin!” (Tirmizi)
Ramazan ayının son günü ilə bayramın birinci günü arası bayram gecəsidir. Bu gecəni keçirən böyük səadətə qovuşmuş olar. Bir hədisdə deyilir: “Ramazan və qurban bayramı gecələrini keçirən kimsənin qəlbi qəlblərin öldüyü gün ölməz”. Başqa hədisdə isə mərhəmət qapılarının dörd gecə açıldığını, bu gecələrdə edilən duaların rədd edilmədiyi və ramazan bayramı gecəsinin də bunlardan biri olduğu bildirilir.
Dəvət edilən yerə və ya hər dəvət olunan yerə getmək olarmı? Yemək süfrəsində günaha səbəb olacaq haram qidalar, içkilər olarsa getmək olmaz. Kasıbların dəvətinə getməyib varlıların dəvətinə getmək təkəbbürlük əlamətidir. Özündən aşağı olanları ziyarət etmək isə təvazökarlıqdır.
Toy ziyafətinə dəvət zamanı getmək sünnə, başqa ziyarətlərə getmək isə müstəhəbdir. Bəzi alimlər isə: “Toy yeməyinə getmək vacib, digər dəvətlərə getmək sünnədir” deyiblər. Müsəlmanın müsəlman üzərindəki beş haqqından biri də onun dəvətini cavablandırmaqdır. Hədisdə deyilir: “Dəvətə cavab verin” (Müslim).
Səmimi olaraq dəvət edilən yerə gedilməlidir. Hədisdə bu barədə belə deyilir: “Dəvətə cavab verməyən Allaha və rəsuluna asilik etmiş olur” (Buxari)

“Müsəlman qardaşına hörmət edən Allaha hörmət etmiş olur” (İsfəhani).
“İki nəfər eyni vaxtda dəvət edərsə, qapısı sənə yaxın olana get! Çünki, qapısı yaxın olanın haqqı daha çoxdur” (Buxari).

azerimuslims.com

Müslüman kime denir, nasıl bir insandır?

Sahib — Fri, 25 Apr 2008 06:22:36 +0000

En kısa ve öz tanımı ile bir müslüman, Allah'dan başka ilah olmadığına, Muhammed'in de onun kulu ve elçisi olduğuna iman ve şehadet eden kişidir. Bu cihetle müslüman, sadece Allah'ın kelamı olan Kur'an-ı Kerim ile elçisinin sözleri ve amelleri doğrultusunda iman ve ibadet eder. Dinini iyi öğrenmiş ve anlamış bir müslüman aşağıdaki gibidir:

• Tokgözlü ve dürüsttür. Kimsenin ne parasında, ne malında gözü vardır.
• Çalışkandır. Elinin, zihninin emeğinden gelenden başka kazanç bilmez.
• Açıksözlü ve yüreklidir. Allah'tan başka hiçbir şey onu korkutamaz.
• Yaşadığı ülkenin kanunlarına saygılıdır. Suç işlemez. İyi bir vatandaştır.
• Alçakgönüllü ve güleryüzlüdür. Kibir nedir bilmez. Karşısındakine milliyeti, ırkı, dini, dili, rengi, inancı, kültürü, öğrenimi nedir diye düşünmeksizin, evvela bir insan olarak yaklaşır. Yardıma muhtaç birisi ile karşılaştığında, bu kişi bir dinsiz, bir kafir bile olsa, hiç bir şart ve karşılık aramaksızın kudreti dahilinde ona elini uzatır.
• Müslüman olmayan insanları, dilinin döndüğü kadar imana davet eder. Onlara Allah'ın dininin güzelliklerini ve faziletlerini anlatmaya çalışır. Kimseye zorla bir şey kabul ettirmeye kalkışmaz. Çünkü bunun mümkün olmadığını bilir. Güzellikle ve güleryüzle konuşur, haddini aşmadan nashihat ve tenbihde bulunur. Münakaşaya girmez.
• Doğayı ve tüm canlıları sever, korur, onlarla barışık yaşar. Her canlının, tıpkı kendisi gibi, Allah'ın bir kulu olduğunun bilincindedir. Temizliğe çok önem verir, kendisini ve çevresini tertemiz tutar.
• Uyanık ve araştırmacıdır. Mesela fen bilimlerine büyük bir merak ve saygı duyar. Allah'ın emirlerinin kainatta nasıl tecelli ettiğini anlamanın tek yolunun, müsbet fen bilimlerinin deney ve gözlemlerinden geçtiğini bilir. Günlük yaşantısında ve mesleğinde, tüm teknolojik yeniliklere açıktır.
• İnsanlık ve düşünce tarihini öğrenmeye çalışır. Çeşitli medeniyetlerin, düşünce sistemlerinin, doğuş, yükseliş ve batışlarından ibret alır.
• Dini bilgisini sürekli geliştirmeye çalışır. Bu amaçla sadece ehl-i sünnet gerçek ilim adamlarının eserlerine ve fikirlerine başvurur, ibadetin ayrıntılarını onların ictihatlarından derlenmiş ilmihallerden öğrenir. Her konuşulana, her ilim adamı diye ortalığa çıkana aldanmaz. Bu konuda son derece dikkatli ve titizdir.
• Asla sebepsiz yere cana kıymaz. Hele bir insanın canına kastetmeyi aklından bile geçirmez. Tek bir cana kastetmenin dahi, kainattaki tüm canlara kastetmekle aynı derecede büyük bir günah olduğunu bilir.
• Barışsever ve uzlaşmacıdır. İnsanların, aralarındaki tüm sorunları barışçı görüşmeler ve anlaşmalar çerçevesinde çözebileceklerine inanır.
Bununla beraber müslüman, elbette eline vurulup ekmeği alınabilen, zalimden bir tokat yediğinde diğer yanağını dönen, aciz, çekingen, pasif ya da umursamaz bir insan değildir.
İmanına ve ibadetine engel konulmaya kalkıldığında yahut yurdundan sürülmek ya da kendi yurdunda esir gibi yaşamak tercihi ile karşı karşıya bırakıldığında, zorba tehditlere karşı kendini, gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve hayatı pahasına hiç tereddüt etmeden savunur!
Allah, tüm müslümanları böyle bir mecburiyette kalmaktan merhamet eylesin. Amin!

Bir Anadolu İnsanının 20 yanvar iztirabı

Sahib — Thu, 17 Jan 2008 22:11:10 -0100

Çəyirdəklərə ağacları, toxumlara bitkiləri yerləşdirmək; damlalardan dəryaları, hüceyrələrdən canlıları, atomlardan kainatı meydana gətirmək Allaha aid xüsusiyyətlərindəndir......Hər kəs hər şeyi düşüncəsinin dərinliyi, üfüqünün genişliyi nisbətində nəzərdən keçirir və öz yanaşma tərzinə görə qiymətləndirir.Könlündə bütün varlığı isidəcək qədər sevgi, sinəsində hər kəsi qucaqlayacaq qədər xoşgörü (alicənablıq, tolerantlıq) gözündə hər kəsin iztirabına axıdılacaq qədər yaş, qəlbində bütün qaranlıqları aydınladacaq qədər inamı olan haqq aşiqlərinin fikir dəryalarına yelkən açmaq da çətindir, onlardan bəhs etmək də. Kəlmələr mühakimələrin tutarsızlığına, qələm də kəlmələrin azlığına ilişib qalır.Fəthullah Gülən həyatını insanlığa xidmətə həsr etmiş; nəsilləri sevgiyə, elm öyrənməyə, birlik və bərabərliyə, qardaşlığa, qarşılıqlı yardıma, vəfaya, alicənablığa, sülhə, qədirbilənliyə, dürüstlüyə, maddi-mənəvi heç bir mənfəət ummadan insanlara əl tutmağa, kömək etməyə çağıran bir mütəfəkkir, şair, yazıçı, din xadimi və alimdir.

Fəthullah Gülən dünyanın hər tərəfində mədəniyyətlərarası ziddiyət və mübahisələrdən bəhs edilən zəmanəmizdə mədəniyyətlərin, dinlərin qarşılıqlı anlaşmasını; cahanşümul insani dəyərlərdə qaynaşmasını dilə gətirmiş və bu mövzuda insanlara üfüq açan əsərlər yazmış sülhün və tolerantlığın carçısı olan bir mütəfəkkirdir.

Onun təşviqi və fikir memarlığı ilə dünyanın bir çox ölkələrində açılmış məktəblər bu gün həm bu ölkələrin işıqlı sabaha çıxmasına xidmət edir, həm də mədəniyyətlərarası sülh və sevgi körpüsü rolunu oynayır.

Dünyanın müxtəlif ölkələrində fikirləri və əsərləri öz sahələrində söz sahibi fərqli dildən, dindən, rəngdən olan yüzlərcə elm adamları tərəfindən dünyada sülhün və əmin-amanlığın təmini üçün tədqiq edilib araşdırılan Fəthullah Gülənin bir cəhəti də dili, dini, tarixi və milləti bir soydaşlarına bəslədiyi səmimi sevgidir.

20 Yanvar ölkəmizin qanlı və şanlı bir günüdür. Qanlıdır, çünki bu gün onlarla günahsız insan azadlıq düşmənlərinin tankları altında can vermiş, analar gözüyaşlı, uşaqlar da yetim qalmışdır. Artıq millətdə yas, gözlərdə yaş, torpaqda qan vardı.

Bu tarix həm də şanlıdır, çünki şairin:

"Torpaqları torpaq edən üstündəki qandır,
Torpaq əgər uğrunda ölən varsa, vətəndir"-

sözü reallığa çevrilmiş və bu torpaqların şanlı millətimizə aid olduğu tarixə canla, qanla yazılmışdı artıq.

Azərbaycanlı soydaşlarının məruz qaldıqları zülm atəşi ilə dərdlənib iztirabdan beli bükülən Fəthullah Gülən çıxdığı kürsüdə özündən getmiş, çəkdiyi ağrı-acını və iztirabı göz yaşları ilə Anadolu insanının könlünə axıtmışdır. Artıq Anadolu insanının bağrında da eyni qor, eyni yaş, eyni yas vardı.Zaman vəfa zamanı idi.Ağrı-acıları bölüşmə, göz yaşlarını susdurma zamanı idi. Axan qanlara "dur!" demə və yaraları sarma zamanı idi. Zaman qardaşa qol-qanad olma, onları sevindirmə zamanı idi. Zaman varı da, yoxu da qardaşla paylaşma zamanı idi. Zaman Allaha əl açma, yalvarma zamanı idi.

Anadolu insanının bu hissiyatını iliklərinə qədər hiss edən Fəthullah Gülən: "Gedin"-deyir- "Gedin və Azərbaycanın işıqlı gələcəyi üçün "kimsə yoxmu?" fəryadlarına canınızla, malınızla " Biz varıq!""-deyin.

Artıq Anadolu insanının çöhrəsində faydalı ola bilmənin sevinci sezilir. Bir səfərbərlik başlanır Anadolunun şəhid qanları ilə sulanmış torpaqlarında. Artıq hər kəs bu xeyir yarışında yer almaq, iştirak etmək dərdindədir. Kimisi evini satıb pulunu göndərir, kimisi də əlini açıb duasını. Analarda övladını göndərmənin vüqarı, övladlarda səhabə kimi gedib dönməmənin əzmi və həyəcanı vardır can Azərbaycan üçün. Çünki artıq Azərbaycanın sevinci sevinc, kədəri kədər olmuşdur Anadolu insanının sinəsində.

Çətinliklər, sıxıntılar aşılıb gedilir ana yurddan ata yurda. Həsrətlə dolmuş qucaqlar, qapıları "ənsar ruhu" ilə açılmlş evlər qarşılayır bu fədəkar insanları. Artıq çəkilən həsrətlər, axıdılan göz yuaşları Azərbaycan insanının səmimi sevgisi, onlara və gələcəyə olan inamı ilə əvəz olunmuşdur. Bir neçə il əvvəl şəhid olmuş atalarının qanları ilə yuyulmuş bu torpaqlarda məktəblər açılır. Artıq Azərbaycanda axan qanların yerini üç rəngli bayrağı dalğalandırmaq üçün çalışan qələmlərin mürəkkəbləri və axıdılan tərlər almışdır. Bizə də bu işin memarına vəfanın ifadəsi olaraq təşəkkür etmək qalır. Təşəkkür edirik Anadoluya... Təşəkkür edirik Anadolunun vəfalı insanlarına... Səmalarda dalğalanan üç rəngli bayrağınla məsud yaşa AZƏRBAYCAN...

qaynaq:fgulen.az

TURKIYE'DE DINLERIN DAGILIMI VE YUZDESI

Sahib — Fri, 16 Nov 2007 13:13:03 -0100

Türkiye cumhuriyeti goynunda bir çox din barindırmakdadir.Dinler arasında Müslümanlık, Hıristiyanlık,Yezidilık,Yehova Şahitleri,Musevilık,Baha'ilık böyük nüfüza sahibdirler.İste bu ve başka dinlerin Turkiyede dağılım yüzdesi

Sayısı % Oranı
Müslüman
70,700,000 99,54
Sunni
53,700,000 75,61
Şii
17,000,000 23,93
Hıristiyan
140,000 0.20
Ortodox
85,000 0.12
Katolik
45,000 0.06
Protestan
10,000 0.02
Yezidi
50,000 0.07
Yehova Şahitleri
2,000 0.003
Musevi
25,000 0.035
Baha'i
20,000 0.028
Mormon
250 0.0003
Hindu
200 0.0003
Budist
500 0.0007
Satanist
3,500 0.005
Tanrının Yolu
150 0.0002
Ateist
75,000 0.11
Kadiyani
200 0.0003
Realien
100 0.0001

qaynaq:www.dunyadinleri.com

Ey işçi dinlə

Sahib — Wed, 14 Nov 2007 22:23:22 -0100

Düşün ey insanoğlu,sən hər hansı bir müəssısədə işləyirsən.Və sən səndən vəzifəcə yüksəkdə olana tabesən.Sən əgər oz müdürünün sözündən çıxsan sənın aqibətin necə olar?Bilirsən ki töhmət alacaqsan və sonunda bir daha belə hərəkət etsən işdən azad olacaqsan.Ona görədə müdüründən qorxaraqdan və yaxudda qorxmayaraqdan onu görərkən gülərüz bir şəkildə ədəb-ərkanla salamlayaraq onun əmrlərindən çıxmamağa çalışırsan,

nə var-nə var ki ,sənin zəhmət haqqını kəsməsin ,işindən azad etməsin.İndi düşün ey yaziq insan sən müdüründən bu qədər qorxduğun halda ,özüdəki nədən ötrü ,nə varki dünya malı olan işindən azad olmayasan.Bəs onda nəyə görə sənə yer kürəsindəki bütün ləl -cəvariti toplasan sənin gözünün mində birinə bərabər olmayacaq qədər nemətləri verən El-Bedi olan Allahdan qorxmursan. Axı bizim vicdanımız necə qəbul edir ki,bir bəşər dən bu qədər qorxduğumuz halda Uca, Rəhməti sonsuz, Əzabı böyük olan Rəbbimizin əmrlərindən çıxırıq və bunun məsuliyyətini dərk etmirik.Həqqıqətəndə düşüncəli hər bir şəxs sakit bir məkana çəkilib bir az dinlənərək öz vicdanının səsini dinləsə nə qədər sərflər etdiyini görər .ağlayar və sonunda tövbə edərək ,etməli olduğu öz müqəddəs borcu olan namazına qayıdaraq ,bir daha ömrü boyu ondan ayrılmaz.

tərcumə etdi:Mirəlisahib Kengerli(Kazimov) və LİMR

sıravi əsgər

Sahib — Mon, 29 Oct 2007 21:06:44 +0000

Əsgərlikdə siravi əsgər kimə deyilir?Hər halda bunu hərbi xidmətdə olahlar daha yaxşı bilər.Amma yenədə bəzi vəzifələrini sizərə xatirladaq.
Ər əsgər hər ehtiyacı dövlət tərəfindən qarşılanan əsgərdir.Hər bir əsgər ona verilən vəzifəni tam və zamanında etmək məcburiyyətindədir.

Əsgər ona əmr olunan vəzifələri icra etməmək üçün hər hansı bir bəhanə gətirə bilməz.Məsələn əgər zabit ona əmr etsə ki -"Get sərhəddə növbə tut".Əsgərdə ona qarşılığında ;-"yox bu gün hava çox istidir və ya çox soyuqdur və yaxudda mən bu gün yorğunam" deməyi ağlasığmaz bir şeydir.Əsgər nə qədər xəstə ,yorğun,yuxusuz olsa da belə o öz borcunu vətən qarşısında ödəməyə məcburdur.Əsgər burada olduğu müddətdə zabitə tabedir.Əgər birisi ona xəbər gətirsə ki,bu işi yerinə yetirməyi zabit sənə əmr etti.Bu zaman əsgər zabiti görməsədə onun dediklərini canla başla yerinə yetirir .Çünki əsgər bilirki dövlətin qulluğunu çəkir o bir növ quldur.
Gəlin düşünək əsgər bunu nə üçün edir?
Bilirki Dövlət ona geyim ,yemək verir və lazımı təlabatlarını yerinə yetirir.
Əgər əsgər ona verilən əmrləri yerinə yetirməsə onu ağır bir cəza gözləyir.
İndi yuxarıda ki gerçək ,hər kəsin tərəddüt etmədən qəbul edəcəyi hadisəyə başqa bir yöndən yanaşaq .
Dövlət əsgərə ayyaqqabı verır ,ayaq verməz.Eynək verir göz verməz.Paltar verir bədən verməz.Bir sözlə verdikləri bəlli məhdudiyyət çərçıvəsindədir.Bunun qaşilığında da əsgərdən tərəddütsüz və şərtsiz təslimiyyət, itaət və bir də fədakarlıq istəyir.Və əsgərdə bunların hər birinə boyun əyər.
Uca ALLAH ,həm can vermiş həm dəki cəsəd.Həm ruh vermiş,həm də ona bədən adlı paltarını geyindirmiş.Həm göz vermiş,həm də görmək.Həm qulaq vermiş, həm də eşitmək .Həm mədə vermiş ,həmdə onun üçün kainat süfrəsini önünə sərmiş.Qisacası həm bizə lazım olan orqanları vermiş,həm də o orqanlara lazım olanları.
Bir qisim ehtiyacları dövlət tərəfindən ödənilən əsgər bilir ki bunun qarşılığında tərəddütsüz bir şəkildə vəzifəsini yerinə yetirməli və itaət etməlidir.Ama hər bir ehtiyacı Allah tərəfindən qarşılanan bir insan ,özünün qul olduğunu unudaraq,nəyə görə Allaha itaət etməsin və nə üçün Allahın əmr etdiyi vəzifələrı yerinə yetirməsin.Həqiqətəndə bu ağla siğmaz bir şeydir.
Bir əsgərə zabit desə ki "Gündə beş dəfə mənim üçün bu işi həll et".Əsgər ona desəki "hörmətli zabitim mənim sizə qarşı böyük hörmətim var ama bunu etmək üçün hələ vaxtım yoxdur."-desə nə qədər böyük səhv etmiş olar.Və həmin əsgəri nə cəza gözlədiyini yəqin artıq özünüz düşündünüz. İndi düşünün bir qulunu Allah gündə beş dəfə hüzuruna çağırırır.Qulda qarşılığında "Bir dəqiqə belə işdən vaxtım yoxdur, mən hələ cavanam yaşlaşım sonra, bu işlərimi qaydasına salım sonra"desə bu davranışın nəqədər səviyyəsiz və düşüncəsiz olması hər halda açıq və aydın görünür.Ey insaflı dost bir anlıq düşün belə bir insan üçün cəhənnəm yaradılmasınmı?

Tərcume etdi:LİMR və SAZƏRİ

Insan kimdir,nədir?

Sahib — Tue, 23 Oct 2007 21:16:14 +0000

İnsan həmişə özünü dərk etməyə çalışmışdır. Həmişə bu barədə dü¬şünmüş, ağlına gələn suallara cavab axtarmışdır. Bu suallar içərisində ən geniş yayılanı isə budur: İnsan kimdir, nədir? Nə üçün insan əbədi yaşamır, dünyaya gəlir və gedir? İnsan haradan gəlir, haraya gedir? Nə üçün gəlir, nə üçün gedir?

Doğrudan da, insan nədir, kimdir? Yalnız ət və sümük yığınından ibarət bir maddi valıqdırmı? Dünyaya galisinin məqsədi mümkün olduqca çox yemək, çox içmək, çox keyf eləmək, həzz almaq, sonra da bu qədər ləz-zətli və gözəl dünyaya "əlvida" deyib heçliyə getməkdirmi, yoxsa onun başqa məqsəd və vəzifeləri də vardır?
Suallar birmənalı olmadığı kimi, onlara verilən cavablar da müxtəlif olmuşdur. Tarix boyu bu suallara müxtəlif cavablar verilsə də, mə-nəviyyatımızın qaynaqları tərəfindən verilən cavab qədər qısa və aydın olmamışdır: İnsan yer üzünün əşrəfi, Allahın yer üzərində xəlifəsidir.
İnsana bu yüksək vəzifələrin icracısı olan bir varlıq kimi baxdıqda onun manası, qayəsi, məqsədi və vəzifəsi tamamilə başqalaşır və çox yüksək dəyər qazanmış olur. Bunu anlamaq üçünsə yer üzərmdə yeganə şüur va ağıl sahibi olan insanın əsl mahiyyətini bilmək lazımdır.
İnsan həm maddi olan bədəndən, həm də mənəvi olan ruhdan ibarət olduğundan, o, eyni zamanda həm maddi (bioloji), həm də manəvi (ruhi) varlıqdır. Lakin insan öz mahiyyətini təşkil edən bu iki ünsürdən birini -maddi yönünü daim görüb, duyub, o birini - mənəvi olan yönünü görə bilmədiyindən üstünlüyü birinciyə, yani maddi olan bədəninə verir, ruhi, mənəvi tərəfini unudur. Halbuki, insanda bədən üzvləri (baş, dil, ağız, göz, qulaq, mədə, bağırsaq, ürək, ciyər və s.) ilə yanaşı mənəvi olan şüur, ağıl, iradə, qəlb, nəfs və s. də vardır. Hamımız yaxşı bilirik ki, ruh bədəndən çıxar-çıxmaz əsas kimi qəbul etdiyimiz bədən gərəksiz, hətta iyrənc bir şeyə çevrilir, daha onu evdə saxlamaq belə mümkün olmur.
Ruh insanın bədənini tərk edir, lakin yox olmur, sadəcə bədəndən çıxır və qəfəsdən uçan quş kimi sərbəst yaşamağa başlayır. O zaman insanı insan edən, insanda əsas olan nədir, bədən, yoxsa ruh?
İnsani İnsan edən onun ruhI varliğidir
İnsanın mahiyyətini anlamamız üçün ilk növbədə onun bu yönüm ı ruhi (mənəvi) yönünü bilməliyik. Bilmək üçün da buna aid elmi öyrənməliyll Bizə tanış olan təbiət elmləri isə varlığın yalnız maddi yönünü öyrənll Məsələn, biologiya varlığın bioloji (bədən) orqanlarının quruluşu, vəzifasi v.t b. qanunlarını, fizika kainatdakı (təbiətdəki) hərəkət qanunlarını, kimya k.ıı natı (təbiəti) təşkil edən zərrəciklərin quruluş və tərkibini, riyaziyyat nizam intizam qanunlarını öyrənir. Öyrəndikləri də hələ bu sahələr üzrə var olan bütün qanunlar deyildir, yalnız indiyədək insan ağlının dərk və kəşf ed.> bildikləridir. Hələ dərk edilməmiş nə qədər qanunlar vardır.
İnsanın mənəvi yönünü öyrənən psixologiya isə məsələnin mahiyyalim yenə də maddi olan beyinlə izah edir, lakin mənəvi tərəfi açıqlamaqda aciz qalır. Biz irəlidə məhz bu sahəyə işıq salacaq, insanın maddi varlığının parda arxasına, onun mənəvi yönünə nəzər salacağıq. İndi isə gəlin, insana elə bıı yönü ilə ötəri nəzər salaq.
İnsan istedad və qabiliyyətləri baxımından güçlüdür, o, şüur və ağıl sahibidir. O, bu gücü-şüuru, ağlı, istedad və qabiliyyətləri ilə bütün canlı və cansız aləmlə münasibət qura bilir, özünə lazım olanları əldə edir v.> onlardan öz xeyiri üçün istifada eda bilir. Doğrudur, heyvanlarla, quşlarl.ı, bitkilərlə müqayisə ediləndə onlardaki bəzi qabiliyyət və keyfiyyətlər insand.ı olmaya bilir. Məsələn, insan qartal kimi çox uzaqları görə bilmir, yunusbalığı1 kimi ultra səsləri eşidə bilmir, yarasa kimi gecənin qaranlığında hər tərəfi gör,) bilmir. Lakin insan şuura, ağıla, iradəyə, bir sıra digar keyfiyyətlərə malikdiı ki, onların heç biri başqa canlılarda yoxdur. Bunlar insanın kainatda üstün varlıq olaraq yaradıldığını sübut edir.
Bununla yanaşı, insan möhtac varlıqdır. O, digər canlılardan fərqli olaraq dünyaya qədəm basar-basmaz ehtiyaclar dəryasına qərq olur. Doğrudan da insan uzun müddətli qayğıya, mərhəmətə, şəfqətə, başqa sözlə tərbiyə edilməyə möhtacdır. Bu ehtiyac insanın doğulması ilə başlayır, ölənədək davam edir. İnsanın müstəqil yaşaması, anlaması, doğru və düzgün qərarlar çıxarması üçün onilliklər tələb olunur. O, ana qucağında böyüyəcək, illər uzunu valideyn qayğısı, mərhəməti, şəfqəti, mual¬lim talimi, tərbiyəsi ila əhatə olunacaq, hamı onu istidan və soyuqdan, oddan, buzdan, elektrikdan, suratla galan avtomobildan, hayatı üçün tahlükali har şeydən qoruyacaqdır.
Digar canlılardan fərqli olaraq hayatını davam etdirmak üçün onun ərzaqa, paltara, mənzilə, məişət əşyalarına, səhhətini qorumaq üçün darman-
lara, bunlarla yanaşı da düşüncəyə, şuurlu çalışmağa ehtiyacı vardır. Halbuki, digər canlılar belə deyildir. Bütün haşaratların, balıqların, heyvan-ların, quşların doğulması ilə müstəqil yaşamaları üçün çox az bir zaman dili¬mi, bir az valideyn qayğısı tələb olunur. Yumurtadan çıxan ördək balası dərhal suda üzür, az sonra yemini özü əldə edir. Yumurtadan çıxan arı, qarışqa, heyvanların doğduqları balalar daha az müddətdə dünyaya alışır, öz vəzifələrinin icrasına başlayırlar: arı bal verir, qoyun, keçi süd verir, qarışqa-lar, digər haşaratlar har biri öz işini an mükammal şakilda yerina yetirirlar.
İnsan həm də aciz varlıqdır. O, tabiat qarşısında-sel, tufan, boran, zalzala, ölümcül yoluxucu xəstəliklər, vahşi heyvanlar qarşısında olduğu kimi, öz hamcinslari olan insanlar qarşısında da acizdir.
İnsanın qarşısında aciz qaldığı bir başqa şey da onun öz badanidir.
Masalan, insan öz badanindaki bir zərrəyə bela hökm eda bilmir. O, dimağı-
na, başında, üzündə cücərən tüklərinə "çıxma!", "uzanma!" deya amr eda
bilirmi? Orqanizmindəki gözəgörünməz viruslara qarşı müqavimət göstərə
bilirmi? Bir az ehtiyatsızlıq etdimi, xəstələnə, hatta ölə bilər. O, öz bədəninin
köhnəlməsi - qocalıq qarşısında acizdir və bir gün bu dünyanı tərk edəcəyi
qaçılmazdır.

İNSAN XEYİRƏ VƏ ŞƏRƏ MEYLLİDİR
İnsanın mahiyyətinin digər bir xüsusiyyəti da onun yaxşılıqlara və pis-liklərə, başqa sözlə, xeyirə və şərə meylli olaraq yaradılmasıdır ki, bunlar da ən qədim zamanlardan bari fəlsəfə, psixologiya, sosiologiya kimi fənlərin meydana çıxmasına səbəb olmuş, bu fanlar insanı mahz bu yönlari ila öyrən-məyi öz məqsədlərinə çevirmişlər.
İnsanın mahiyyətini öyrənən mənəviyyat, əxlaq, ilahiyyat kimi fanlar isa insana daha geniş va daha darin manada baxır, insan kimi mükammal bir varlığın boş-boşuna yaradılmadığını, bu yaradılışda bir məqsəd olduğunu anlayaraq onun haradan galdiyini, na üçün galdiyini va haraya getdiyini darindan tahlil va izah edirlar.
İnsanların davranışına baxdığımızda onların xeyir va şar haqqında tamamilə bir-birinə tərs anlayışda olduğunu, xeyir işlar üçün canlarından bela keçan insanlarla yanaşı bilərəkdən şara meyi edanlari da göra bilirik. Demali, insanda qəlb, ağıl, nafs, irada, insaf, onlarla yanaşı sevgi, sayqı, mərhəmət, şəfqət, kin, qəzəb, nifrat kimi ruhi hiss va duyguların mövcud olması insanın insan olaraq kamilləşməsinə kifayat deyildir. İnsan ondaki bu istedad va qabiliyyətlərdən, keyfiyyat va hisslardan na zaman, nə qədər, neca istifada edacayini bildiyi va bildiklarina da amal etdiyi zaman, onları özündə xasiyyətə çevirdiyi zaman kamillik zirvasina yüksalmiş olur.
İNSAN ÖYRƏNMƏYƏ VƏ TƏRBİYƏ EDİLMƏYƏ ƏLVERİŞLİ VARLIQDIR
İnsanın varlığının ümumi xüsusiyyətlərindən biri da mahz budur - o, dünyaya galarkan heç bir şey bilmayan, lakin öyrənmayə va tərbiyə edilmaya alverişli bir varlıq olaraq galir. Bu barədə Qurani-Kərim bela deyir: "Allah sizi heç bir şeydən xəbərsiz, malumatsız ikan (bir varlıq olaraq) analarınızın qarnından çıxardı, şükr edesiniz deyə sizə qulaqlar, gözlər, qəlblər verdi."(Nəhl. 78.)
İnsan başqa canlılara bənzəmir, heyvanlar, haşaratlar, böcəklər, quşlar, balıqlar dünyaya hazır davranış qaydaları ila gəlirlər. Onları çox vaxt əlavə talim görməyə, insan kimi məktəbdə, universitetdə oxumağa, öz hiss və davranışlarını nəzarəti altında saxlamağı öyrənməyə ehtiyacları yoxdur. insan isa bütün ömrü boyu əwəlcə ailədə, sonra məktəbdə, daha sonra cəmiyyətdə öyrənməyə mahkumdur. Bəzən 70-80 illik ömür adlanan zaman da ona kifayət etmir, çox vaxt o, yena da an mükammali qazana bilmədən hayatı tark edir. İslam alimlarindan Zamaşahri bu Ayəni tafsir edarkan "insanı ana bat-nində onu yaradan haqqında heç bir bilgiyə sahib olmayan bir var-lıq" kimi təqdim etmişdir.
Fəxraddin ar-Razi "insanın əşya və hadisələr haqqında bilgidən (elmdən, məlumatdan) yoxsul bir varlıq" adlandırmışdır. Qazali isa insanı bela təqdim edir: "İnsanın ruhu Rabbani (İlahi) bir amr olduğundan (İlahi əmrə tabe olduğundan, Allahın əmrinə tabe olduğundan) insan da ruha sahib olduğundan o, yaradılışı etibarı ila həqiqətləri bilməyə alverişli bir varlıqdır."
Jan Jak Russo da insanı_"öyranmaya alverişli, lakin heç bir şey-dan bilgisiz doğulan varlıq" adlandırmışdır. Göründüyü kimi, insan haqqında bütün dövrlarda bütün mütəfəkkirlər bir-birinə çox yaxm fikirlar irali sürmüşlar.
Bu fikirlar bir-birinə na qədər yaxın, yaxud uzaq olsalar da, bu bir həqiqətdir ki, insanın dünyaya galisi onu bir sıra vazifalarin icrası ila üz-üza qoyur ki, bunlar arasında da an birinci yeri Peyğəmbərimizin (səs) xəbərdar etdiyi vəzifə - onun yer üzərində Allahın (CC) xəlifəsi, yer üzünün əşrəfi olması tutur. İnsan ağlı kasandan başlayaraq bu vəzifəni yerinə yetirmək məsuliyyətini daşıyır.
İnsanın bu vəzifələri yerinə yetirib-yetirməməsi ila meydana "əxlaq" məfhumu çıxır. Oz insanlıq vəzifəsini yerinə yetirənlərə əxlaqlı, yetirməyənlərə əxlaqsız deyirik. Bas insanın insan olması, yani əxlaqca kamillik zirvəsinə yetişə bilməsi üçün o, nə etməlidir, kimdən öyrənməli, necə öyrənməlidir?

qaynaq:Mənəviyyat 2006 müəllif:N.Əkbərov,Numan Camaloğlu

Ramazan ayının fəzilətləri

Sahib — Thu, 27 Sep 2007 22:10:48 +0000

Peyğəmbər (s) Ramazan ayının fəziləti haqqında buyurub: "Ramazan ayı mübarək bir aydır. Allah təala sizə Ramazan ayını fərz etdi. O ayda lütf, mərhəmət qapıları açılar, cəhənnəm qapıları bağlanar, şeytanlar zəncirə vurular. O ayda bir gecə var ki, min aydan daha xeyrlidir. O gecənin xeyrindən məhrum olan bütün xeyirlərdən məhrum olmuş kimidir" (Nəsai).

"Ramazan ayı girdikdə "Xeyir əhli xeyir üçün çalış, şər əhli pisliklərdən əl çək" deyilər" (Nəsai). "Ramazan bərəkət ayıdır. Allah bu ayda günahları bağışlayar, duaları qəbul edər" (Təbərani)."Ramazan girdikdə Allah mələklərə möminlərə dua etməyi əmr edər" (Deyləmi).
"Fərz namaz sonrakı namaza qədər, cümə namazı sonrakı cümə namazına qədər, Ramazan ayı da o biri Ramazan ayına qədər olan günahlara kəffarə olar" (Təbərani).
"Ard-arda üç gün oruc tuta bilən kəs Ramazan orucunu tutmalıdır" (Əbu Nuaym)."Bu aya Ramazan deyilməsinin səbəbi günahları əritməsidir" (Mənsur)."Ramazan ayının əvvəli lütf (mərhəmət), ortası bağışlanma (məğfirət), sonu isə cəhənnəmdən qurtuluşdur." (Əbu əd-Dunyə)
"İslam şəhadət gətirmək, namaz qılmaq, zəkat vermək, Ramazan orucunu tutmaq və həcc etməkdir" (Müslim)."Allah təalanın gözlərin görmədiyi, qulaqların eşitmədiyi və heç kimin xəyalına gətirə bilmədiyi zəngin süfrəsi ancaq oruclular üçündür" (Təbərani).

İmam Rəbbani də belə deyib:

"Mübarək Ramazan çox şərəfli bir aydır. Bu ayda yerinə yetirilən nafilə namazlar, zikr, sədəqə və bütün nafilə ibadətlərə verilən əcr başqa aylarda yerinə yetirilən fərzlər kimidir. Bu ayda yerinə yetirilən bir fərz başqa aylardakı yetmiş fərz kimidir. Bu ayda bir orucluya iftar verənin günahları bağışlanar və o, cəhənnəmdən qurtilar. O oruclunun əcri qədər o şəxsə də əcr verilər və bundan dolayı oruclunun əcrindən də heç bir şey azalmaz.
Bu ayda əmri altında olanların işlərini asanlaşdıran, onların ibadət etməsinə şərait yaradan əmirlər, başçılar da əfv edilib cəhənnəmdən azad olunarlar. Ramazan ayında Peyğəmbərimiz (s) əsirləri azad edər, hər istənilən şeyi verərdi. Bu ayda ibadət və gözəl şəkildə buyurulanlara əməl edənlərə bütün il boyu bu işləri görmək nəsib olar. Bu aya hörmətsizlik edən bütün il boyu günahdan qurtula bilməz. İnsan oğlu bu ayın verdiyi fürsətdən faydalanmalı, bacardığı qədər ibadət etməli, Allahın razı olduğu işləri görməli və ondan axirəti qazanmaq üçün istifadə etməlidir. Quranı-Kərim Ramazan ayında nazil olub. Qədr gecəsi bu aydadır. Ramazanda iftarı tez etmək sahuru gecikdirmək sünnətdir. İftarda tələsmək və sahuru gecikdirmək bəlkə də insanın aciz olduğunu, yeyib içməyə və bir sözlə hər şeyə möhtac olduğunu göstərir. İbadət etmək də elə bu deməkdir. Xurma ilə iftar etmək, təravih namazı qılmaq, Quran oxumaq əsas sünnətlərdəndir. Bu ayda hər gecə cəhənnəmə girməli olan minlərlə müsəlman əfv olunur. Alah təala bu mübarək ayda Onun şəninə layiq şəkildə qulluq etməyi və bizim üçün seçdiyi yolla getməyi hər bir müsəlmana nəsib etsin! ".
"Ramazan ayında ailənizin xərcliyini artırın! Bu ayda xərclənən hər şey Allah yolunda xərclənmiş kimidir" (Təbərani).
"Oruclunun sükutu təsbih, yuxusu ibadət, duası məqbul, əməlinə verilən əcr isə qat-qatdır" (Deyləmi)."Oruclu ikən ədəbsiz danışmayın! Bir kimsə sizə sataşarsa, "mən orucluyam" deyin" (Buxari).
Ramazanda oruc tutmaq çoxlu savab qazandırar. Əsassız yerə orucu tərk etmək böyük günahdır. Bir hədisdə deyilir: "Bir əsas olmadan Ramazanda bir gün oruc tutmayan bunun yerinə bütün il boyu oruc tutsa, Ramazandakı o günün əcrini qazana bilməz" (Tirmizi).

qaynaq

“əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər”

Sahib — Sat, 30 Jun 2007 23:50:34 +0000

İslam dini yalnız sitayiş-ibadət xarakterli ayinlərin məcmuyu olmayıb daha geniş əhatə dairəsinə malik sosial münasibətləri - insan-fərd, insan-cəmiyyət, insan-Allah münasibətlərini özündə əhatə edən dəyərlər sistemidir.Bu dinin qoyduğu qaydalar fərdiyyətçilikdən deyil, ümumun mənafeyi prinsipindən çıxış edir. İslam üçün "Mənə dəyməyən ilan min yaşasın!" fikri yaddır. Bu din ümumun rifahı üçün fərdin təkbaşına çalışmasını deyil, toplumun birgə fəaliyyətini əmr edir.

Son illərdə Azərbaycanın sosial-mədəni həyatında İslama olan münasibət müsbət yöndən dəyişməklə cəmiyyət mənsublarının dini dəyərlərə sahib çıxmaları bizləri sevidirməməyə bilmir. Həqiqi insanlığa dəvət edən bu dinin gətirdiyi keyfiyyətlərə sahib olmaqla insanların ateizm və keçid dövrünün gətirdiyi nihilizmdən yaxşı olana meyl etməsi ilə yanaşı, mənəviyyat və əxlaqa zidd olan şey və hadisələrə olan münasibətdə qüsurlar da yox deyildir. Cəmiyyətdə olan əyriliklərə, iyrənc ənənələrə, əxlaqi çöküşə olan münasibətdəki səhv yanaşmalar nəticəsində dini dəyərlərə sahib çıxanlarla çıxmayanlar arasında (əslində, bunu dindarlar və dindar olmayanlar kimi xarakterizə etmək mümkündür. Ancaq müəllif siyasi ideologiya nəticəsində həqiqi mənasını itirərək daha çox xüsusiliyi, yəni cəmiyyətin bir zümrəsinə aid edilən bu sözü - dindar sözünü işlətməyi müvafiq bilmir) dərin uçurum yaranır. Buraya yenicə namaz qılmağa başlayan oğulun və ya qızın namaz qılmayan digər ailə üzvlərinə olan soyuq münasibəti, namaz qılmayan iş yoldaşlarına qarşı xoş olmayan davranış tərzi, sonralar namaz qılan oğlanların (qızların) əvvəllər tanıdıqları ancaq ibadət əhli olmayan qızların (oğlanların) salamlarını almamaları və ya onlara salam verməmələri, ictimai yerlərdə tanış olmayanların yol verdikləri yanlış hərəkətlərə sərt reaksiya vermə və s. kimi hallar daxildir. Bütün bunların nəticəsində insanlarda belə bir düşüncə formalaşır ki, qarşı tərəfin - dini dəyərlərə sahib olanların onlara olan bu münasibətinin mənbəyi İslamdır, bu dinin peyğəmbərinin (s) buyurduqlarıdır (Yenicə namaz qılanların lüzumsuz olaraq qarşı tərəfə Peyğəmbərin (s) hədisini səhvən sitat gətirdikləri zaman sonuncu düşüncə tərzi formalaşır). Əlbəttə ki, biz bunun əleyhinəyik və bildiririk ki, İslam cəmiyyətin bütün üzvlərinə qarşı obyektiv davranmağı əmr edir. Cəmiyyətdə olan əyriliklərə, əxlaqi çöküşə, Allahın qoyduğu prinsiplərə əməl etməyənlərə qarşı İslamın münasibəti "ƏMR Bİ-L-MƏ`RUF NƏHY ANİ-L-MUNKƏR" konsepsiyasında öz əksini tapmışdır.
İslamda "Əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər" prinsipi dedikdə yaxşılığa çağırma, pisliklərdən çəkindirmə başa düşülür. Yəni, bu prinsipə görə yaxşı olan şey və hərəkətlərə təşviq edilməli, pisliklərə, eybəcərliklərə qarşı çıxılmalı, və bu növ hərəkətlər qadağan edilməlidir. Ərəb dilindəki [a`-r-f] kökündən törəyən [mə`ruf] kəlməsi "yaxşı olaraq bilinən", "yaxşı olan" mənalarını verir. Bu, bu sözün lüğəvi mənasıdır. Bir termin kimi isə [mə`ruf] sözü İslam şəriətində "xeyir" mənasında işlədilir. Deməli "əmr bi-l-mə`ruf" "xeyri əmr etmə" deməkdir. "Munkər" sözünə gəlincə, bu söz ərəb dilindəki [n-k-r] kökündən törəyib "pis, çirkin olan" mənasını verir. Bir termin kimi isə bu söz "şər, pislik" kimi işlədilir. Elə isə "nəhy ani-l-munkər" "pislikdən çəkindirmə, onu qadağan etmə" deməkdir.
Qurani-Kərimin səkkiz ayəsində yaxşılığa çağırma əmri vardır. Bir ayədə isə yaxşılığa qarşı çıxanlar qınanır. 16 ayədə isə "munkər" kəlməsi işlənir. Bunların 8-ində "mə`ruf" sözü ilə birlikdə "yaxşılığa çağırma, pisliklərdən çəkindirmə" mənası xüsusunda işlədilmişdir. Hədislərdə də bu prinsip yer alıb.
İslam dininə görə, hər bir müsəlman içərisində olduğu cəmiyyətin problemlərinin həllində imkanı daxilində iştirak etməlidir. Bu dinin qayda-qanunlarına görə, müsəlman olan hər bir fərd cəmiyyətdə bu və ya digər dərəcədə məsuliyyət daşıyır. Bu, Quranın buyurduğu kimi, "yer üzündə əməlisaleh qulların hakim olması" məsuliyyətidir. Hz. Peyğəmbər (s) bu məsələnin əhəmiyyətini belə ifadə edib: "Allaha and olsun ki, ya xeyrə çağırıb, pislikdən çəkindirib, zalimin iki əlini tutub haqqa yönəldib xeyrə məcbur edəcəksiniz, ya da Allah sizlərdən olan xeyir əməl sahiblərinin qəlblərini pis əməl sahiblərinin qəlblərinə bənzədib əvvəllər İsrail oğullarına etdiyi kimi sizə də lənət edəcəkdir". (Tirmizi) Çünki pis əməl gizli edilərsə, bundan yalnız onu edən zərər görər. Ancaq açıq-aşkar edildiyi təqdirdə və ona qarşı çıxılmazsa, bütün cəmiyyətə zərər verər. Ümumiyyətlə, İslama görə fərdi planda "Necə istəyərəm, elə də yaşayaram", toplum baxımından isə yuxarıda çəkdiyimiz məsəl -
"Mənə dəyməyən ilan min yaşasın!" kimi baxışlar qəbul edilməzdir. Qurani-Kərim müharibə zamanı belə müəyyən bir qrupun müharibəyə qoşulmasa belə ölkədə "Əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər" prinsipini gerçəkləşdirməyi əmr edir:
"(Ey müsəlmanlar!) İçərinizdə (insanları) yaxşılığa çağıran, xeyirli işlər görməyi əmr edən və pis əməlləri qadağan edən bir camaat olsun! Bunlar (bu camaat), həqiqətən nicat tapmış şəxslərdir." (Ali-İmran, 104)
Peyğəmbərin (s) aşağıdakı hədisi də bu məsələdə hər bir müsəlmana bir vəzifə yükləyir:
"Sizlərdən kimsə pis bir əməl görərsə, (müşahidəçi olmayıb) onu əli ilə aradan qaldırsın, bunu bacarmazsa, dili ilə islah etsin. Buna da gücü yetməzsə qəlbi ilə ona münasibət bildirsin. Bu, imanın ən zəif dərəcəsidir." (Müslim, Əbu Davud)
Həmçinin, Qurani-Kərim də pislikdən çəkindirməyənləri hədəf alır:
"Onlar bir-birini etdikləri pis əməldən çəkindirmirdilər. Onların gördükləri iş necə də pis idi!" (əl-Maidə, 79)
Demək mümkündür ki, bütün islam alimlərinin fikrinə görə, "Əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər" prinsipi fərzi-kifayədir (hər hansı bir ərazidə yaşayan müsəlman toplumundan bir nəfər və ya bir qrupun etdiyi təqdirdə yerdə qalanların etməsindən azad olduqları fərz növü) . Yalnız xaricilər və imamiyyə şiəliyinə mənsub bir-neçə alim (Əbu Cə`fər ət-Tusi, Mühəqqiq əl-Hilli və s.) bu fikirdə deyillər. (Yəni, sonunculara görə, "Əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər" İslamın şərtlərindən olub fərzi-ayndır.)
Bu prinsipin, xüsusilə də pislikdən çəkindirmənin zaman və məkana görə şərtləri vardır. Bax, elə bu nöqtədə yuxarıda sadaladığımız problemlər nə`şət edir.
İslam alimləri bildirirlər ki, pislikdən çəkindirmə o zaman gerçəkləşməlidir ki, buna gücü çatan kəs özünə və müsəlmanlara zərər gəlməyəcəyindən əmin olsun. Bu zaman bu iş ona fərz olar. Yox, əgər bir pisliyin dəyməsindən qorxarsa, onda ona qəlbi ilə qarşı çıxmalı, bu şər sahibindən uzaq durmalıdır (bax: İmam Qurtubinin "əl-Cami li əhkam əl-Quran" adlı əsəri, VI cild, səh. 36). Deməli, burada əsas şərt kimi əlverişli zaman əsas götürülür. Bu da təbiidir. Çünki pisliklə məşğul olan bir insana pislik etdiyi anda deyil, sonra, münasib bir vaxtda bunu dedikdə daha təsiredici nəticə əldə edilir. Hamamda başına suyu vedrə ilə tökən insanın başına küçədə üsküklə su töksən pisinə gələcəkdir. Çünki məkan etibarilə münasib deyil. Deməli, bu işdə münasib vaxt və məkana xüsusi olaraq diqqət yetirilməlidir. Sadə bir misal: Dəstəmazlı olub üst-başının təmizliyinə əməl etmək hələ namazın qılınmasına hazır olmaq deyildir. Burada, namaz qılınacaq yerin təmizliyi də şərtdir. Həmçinin, dəstəmazlı olmaq, paltarların və səccadənin təmizliyi namazın qılınmasında nəhai, son şərtlər də deyil. Əgər namazın vaxtı girməmişsə, bunlar namaz qılmaq üçün kifayət etməyəcəkdir. "Nəhy ani-l-munkər" prinsipi də belədir. Burada da zaman, məkan əsas rol oynayır.
Şərin əl ilə (əməli olaraq) aradan qaldırılması məsuliyyəti o zaman bütün müsəlmanlara fərz olar ki, onlar bu pisliyi aradan qaldırmağa qadir bir idarə etmə sisteminə - dövlətə malik olub bu dövlətin idarəsində eynilikdə iştirak etsinlər. Çünki bir dövlət bu işi yerinə yetirən təbəələrinə hər hansı bir zərərin gəlməsinin qarşısını almaq iqtidarındadır və bu zaman müsəlmanlar bu işdə dövlət başçısını dinləməlidirlər. Yenə qeyd edək ki, belə bir idarə etmədən məhrum müsəlmanlar onlara bir zərərin dəyməsindən çəkinərlərsə, onda "nəhy ani-l-munkər" prinsipi bu işi bacaranların boynunda fərz olar. Məhz bu səbəbdən Peyğəmbər (s) onlara edilən pisliklərə görə Məkkədə ikən səhabələrə cihad əmrini verməmişdi.
Pisliyə dil ilə qarşı çıxmağa gəlincə, bu, şərə qarşı çıxmada yenə də bir məsuliyyətin davamlılığını göstərir. Müsəlmanlar bu zaman təlim-tərbiyə sistemlərindən, nəşriyyatdan, yazılı və şifahi xəbərdarlıqlardan yararlana bilərlər. Burada zaman və məkan şərti daha genişdir.
Pisliyə qəlblə münasibət bildirmək isə zaman və məkan tanımamalıdır. Ancaq bu mərhələ Peyğəmbərin də (s) dediyi kimi, imanın ən zəif dərəcəsidir.
"Əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər" prinsipi hədsiz məsuliyyətli olduğu qədər də olduqca şərəfli vəzifədir. Belə ki Peyğəmbər (s) bu vəzifənin yerinə yetirilməsini ən xeyirli dörd vəzifədən biri saymışdır (bax: İbn Kəsir, "Ət-Təfsir", I cild, səh. 391). Bir şeyi də qeyd edək ki, bu işlə məşğul olan kəs ilk öncə özü bu prinsipə əməl etməlidir.
Bir daha qeyd edirik ki, əməli olaraq "Əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər" prinsipi o zaman gerçəkləşir ki, bunu edən şəxs tam şəkildə, qəti olaraq ortaya fitnənin ( hərc-mərcliyin) çıxmayacağından əmin olsun. Bu işi görərkən islama və onun Peyğəmbərinin (s) adına xələl gətirəcək münasibətin formalaşmasına şərait yaratmaq "qaş əvəzinə vurub göz çıxartmağ"a bənzəyir. Bunun üçün də olduqca diqqətli və ehtiyatlı davranmaq lazımdır. Ailələrin dağılmasına, cəmiyyətdə islam haqqında radikal din düşüncəsinin formalaşmasına, digər müsəlmanların ziyan çəkməsinə gətirib çıxaracaq və səhvən və tələsik aparılan "Əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər" prinsipi xüsusunda olduqca həssas davranmalıyıq. Şəraitdən və zamandan asılı olaraq bir müsəlman kimi bu prinsip uğrunda canımızı fəda etməyi belə unutmamalıyıq.
Sonda ümid etdiyimizi bildiririk ki, bəzi müsəlman bacı və qardaşlarımız "Əmr bi-l-mə`ruf və nəhy ani-l-munkər" prinsipini səthi olaraq deyil, daha dərindən anlayacaq və islama dəvətdə zahiriliyin qurbanına çevrilməyəcəklər.

qaynaq:

Islamda özünü təkmilləşdirmə prinsipləri"Doktor Səid İmtiyaz Əhməd"

Sahib — Mon, 25 Jun 2007 08:12:07 +0000

«İnkişaf» anlayışı nəyinsə imkan və bacarıqlarının artması mənasını verir
O, irəliyə doğru hərəkəti, mövcud səviyyədən daha böyük uğurlar səviyyəsinə yüksəlməyi nəzərdə tutur. Fərdi və ya kollektiv şəkildə inkişaf etmək üçün ilk növbədə, çatmaq istədiyimiz hədəfləri müəyyən etməliyik. Hər bir insan doğulandan bir sıra əsas bacarıqlara malik olur.Bu bacarıqların gələcəkdə necə inkişaf edəcəyi adamın bünyəsində olan potensialdan, ətraf mühitdən və başqa xarici faktorlardan asılıdır.

İslam özünü təkmilləşdirməyə böyük diqqət ayırır. Bu prosesdə adam öz üzərinə həyatın mənasını anlamaq, onu daha yaxşı yaşamaq, həm özü, həm də cəmiyyət üçün faydalı olmaq kimi məsuliyyət götürür. İslam həm də bu məqsədlərə çatmağın yollarını ətraflı göstərir.

İnsanın inkişafı beşikdən ta qəbrə qədər irəliləmə və dəyişmələr prosesindən ibarətdir. İnkişaf prosesinə xaricdən o informasiyalar təsir edir ki, onları adam hiss orqanları tərəfindən qəbul edir. Eyni zamanda, inkişafın daxili mühərriki isə insanın bədənində və düşüncəsində gedən proseslərdir. Biz burada diqqəti insan idrakının həm xarici təəssüratların, həm də daxili fikir prosesinin təsiri ilə inkişafına cəlb etmək istərdik. Bu inkişaf sözün geniş mənasında öyrənməni əhatə edir: həm biliklərin əldə edilməsini, həm də sonrakı praktik istifadə üçün mənimsənməsini.

İslam iki faktoru qəbul edir ki, bunlardan biri insanın inkişafına yardım edir, o biri isə onu əngəlləyir. İlahidən gələn ilham insanın inkişafına yardım edir. Buna etinasızlıq və ətraf mühitdən gələn yanlış informasiyanın qəbulu isə mane olur. İnsanın inkişafını həm obıvatel nöqteyi-nəzərindən, həm də fəlsəfə və başqa elmlər: psixologiya, sosiologiya, antropologiya baxımından öyrənmək olar. İnsanın inkişafının müasir tədqiqatları çox vaxt onun korreksiya vasitələrini də əhatə edir, əgər o, insanın temperamenti ucbatından, valideynlərin və ya cəmiyyətin neqativ təsirindən, şəraitin pisliyindən və digər faktorlardan ÷ÿòèíëÿøèáñÿ.

Bu məqalədə bizi birinci növbədə insanın inkişafının əsas prinsipləri maraqlandıracaq. Məqsədimiz odur ki, bu inkişafa mane olan faktorları açıqlayaq. İnsanlar müxtəlif bacarıqları ilə fərqlənir. Bəs necə edəsən ki, hər bir kəsin bacarıqları arzu olunan məqsədlərə çatmağa imkan verəcək qədər inkişaf etsin? Eyni zamanda, çox faktorlar var ki, insanın inkişafında əhəmiyyətli rol oynayır, biz əvvəlcə onların ən əsaslarının üzərində dayanacağıq.

Daha mühüm faktorlar sırasında insanın özünə verdiyi qiyməti, onun xeyirli işlər görməyə can atmasını və impulsiv hərəkətlərdən özünü qorumasını göstərmək olar. Bu faktorları necə işləməyə məcbur etmək olar?

Bu, «öz şəxsiyyətini qurma» (yəni insanın potensialını daha yaxşı realizə eləməyə kömək edən prinsiplər arama) adlana biləcək bir prosesdə baş verir. Bu prosesi başlanğıc nöqtəsi saymaq olar, çünki o, bizə müəyyənlik hissi və özünə inam verir. Belə görünə bilər ki, bizi əhatə edən müxtəlif adamların müxtəlif hərəkət maneralarını sistemsiz şəkildə qəbul etməkdənsə, örnək olaraq bir adamı götürmək və onun hərəkətlərini təqlid etmək daha rahat olar. Amma bizim bugünkü mürəkkəb və qarışıq gerçəklikdə layiqli örnək tapmaq çətindir. Onu da yada salmaq lazımdır ki, bizim kumirlər özləri ömürləri ərzində dəyişməkdə davam edirlər, həm də onların həyat tərzinin nəticələri çox-çox gec bəlli olur.

Bundan əlavə, tək bir adamın nümunəsi, hətta lap yaxşı da olsa, bizə bütün həyat boyu müxtəlif situasiyaların hamısında necə hərəkət etməyi göstərmək baxımından yetərsiz olar. Bu, mümkün olsa da, həmişə o məsələ açıq qala bilər ki, bu adam hansı prinsipləri rəhbər tutur - axı, bu heç də hər zaman aydın, üzdə olmur. Bu prinsipləri yalnız uzun müşahidələr və tədqiqat sayəsində öyrənmək olar.

Burda tarix bizim köməyimizə gələ bilər. Biz nə vaxtsa yaşamış tanınmış adamları örnək götürə bilərik, eyni zamanda, sivilizasiya tarixindən dərs ala bilərik. Özümüzün düzgün inkişafımız üçün təqlid üçün saf bir örnək götürməliyik. Biz şübhə doğürmayan prinsipləri əsas olaraq götürməliyik. Bu barədə düşünəndə adamların çoxu ideal olaraq irşad mənbəyi kimi Allahı və ya ən yüksək inkişaf mərhələsinə qalxmış peyğəmbərlərin (salam olsun onlara) nümunəsini götürürlər. Beləliklə, Allahı xatırlamaqla insan onun bacarıqlarının inkişafı üçün hansı yolun daha yaxşı olduğunu başa düşməyə başlayır. Adam tənhalıq, qəriblik hissindən qurtulur. O, hər zaman Allahın hüzurunda təskinlik tapır, istər yaxşı günlərdə, istərsə də yaman gürlərdə sanki Allahla söhbət edir, özündə harmoniyanı saxlayır, ağ gündə də, ağır iztirablar və kasıblıq vaxtı da ifratlardan qaçır.

Təbii ki, belə də görünə bilər ki, Allahdansa daha «maddi» irşadedici obyekt tapmaq olar və o da elə həmin məqsədlərə çatmağa kömək edər. Amma Allah hər zaman bizimlədir və Allahın lütfünü Onu çağıran hər kəs hiss edə bilər.

Başqa bir vacib faktor odur ki, peyğəmbərlərin nümunəsini örnək götürəndə daha imanlı və doğruçu olmalı oluruq. Biz təkcə fərdi yox, həm də kollektiv əmin-amanlıq və rifaha çalışmalıyıq. Buna nail olmaq üçün mövcud bilikləri əxz eləməli, yenilərin alınmasnda iştirak etməliyik.

Nöqsanlardan arınma

Biz mütəmadi olaraq yeməkdən qabaq əllərimizi yuyuruq. Çünki onlar müxtəlif predmetlərlə təmasda olublar, onlarda zərərli mikroblar qalmış ola bilər. Bədənimizin təri və ətrafdan çirk yığılanda paltarımızı yuyuruq. Biz bədənimiz təmiz olsun deyə vanna və duş qəbul edirik Bu gigiyenik proseduraların hamısının məqsədi bizim fiziki sağlamlığımızın qorunmasıdır. Bəs niyə düşüncəmiz təmiz və sağlam olsun deyə analoci proseduralara əl atmayaq?

Biz təfəkkürümüzü kirləndirəcək çox şeylərlə rastlaşrıq. Məsələn, onun şahidi ola bilərik ki, hansısa adam kimisə incidib, alçaldıb bundan zövq alır. Bu, bizim yaddaşımızda qalır və nəticədə impulsiv şəkildə bizi təhrik edə bilər ki, həmin davranış modelini təkrarlayaq. Biz görürük ki, bəziləri yalan və fırıldaq yolu ilə uğurlar qazanırlar və bizim idrak bu cür hərəkət sxemini yolverilən kimi qəbul edə bilər, xüsusən onda ki, bu cür əyrilər örnək kimi anılırlar. Uşaq cəmiyyətin hörmətli üzvü olan valideynləri tərəfindən pis münasibətə məruz qala bilər və böyüyüb bu münasibət tipini öz övladlarına tətbiq edə bilər.

Görmə və eşitmə təlim və inkişaf üçün zəruridir. Onlar bizi insan kamilliyinin təsəvvürolunmaz yüksəkliyinə qaldıra bilərlər. Amma biz onları düzgün istifadə eləməliyik. Yoxsa gördüyümüz və eşitdiyimiz bizim idrakımıza zərər vura, bizi uçuruma yuvarlaya bilər. Özünü kənar təsirlərdən necə qoruyasan? Biz gördüklərimiz və eşitdiklərimiz üzərində düşünməli, bir sıra baza prinsipləri rəhbər tutaraq arzuolunan əxlaq modelləri pislərdən ayırmalıyıq. Bu prosesi əqlin məşqi də adlandırmaq olar. Başqa məşq növləri kimi, o da mütəmadi təkrar olunmağı tələb edir.

Düşüncənin təmizlənmə prosesi (bunu həm də ürəyin və ruhun təmizlənməsi adlandırmaq olar), islamda təzkiyyat adlanır (ərəbcə «təmizlənmə», «tərbiyə», «inkişaf»). Bu possesin ilkin şərti insan düşüncəsinin «kirlənməyə» meylli olmasını bilməkdir. Bu «kirlənmənin» mənbəyi öz xarakterinin cizgiləri, xarici təsirlər və ya hər ikisi ola bilər. Amma xoşagəlməz hərəkət üçün cavabdehliyi bu yola təhrik edən kəs və ya şərait yox, onu edən daşıyır. Biz hamımız öz hərəkətlərimiz üçün cavabdehik. Qanunu pozanda hüquqi məsuliyyət daşıyırıq. Allahsa Onun yazdıqlarını pozduğumuza görə bizi məsul tutacaq. Biz bəhanə gətirə bilmərik: «Məni şeytan təhrik etdi», «rəisim təhrik etdi» və s. Necə ki, adamı əgər yüksək sürətlə maşın sürdüyünə görə saxlayıblarsa, onu başqaları da belə edib tutulmadığına görə azad eləmirlər. Allahsa hər şeyi görür və bilir, ona görə «tutulacam, ya yox?» versiyası yoxdur. Yol hərəkətində sürət həddi özümüzə və başqalarına ziyan vurmamağımız üçün qoyulduğu kimi, Allahın qadağaları da yalnız bizim faydamız üçündür.

Öz hərəkətlərinə görə cavabdehlik daşıma bacarığı məsuliyyət adlanır. Ağlımızın, qəlbimizin və ya psixikamızın təmizlənməsində uğurlar qazanmaq istəyiriksə, onu dərk etməliyik ki, dünya bizim düşüncəmizə zərərli təsir edə bilər, qəlbimiz tamahlanar, ehtiraslar ağıla üstün gəlib bizi ekssentrikə çevirə bilər. Quranın bu ayəsi üzərində düşünək: «nəfs elə şeydir ki, pisliyə meyllidir. Nəfsi ancaq Rəbbim kəsər». (Yusuf, 53).

Bizlərdən hər kəs hər cür nöqsandan xali olan təmiz qəlblə doğulur. Onun təbii meyli doğru qərarlara tərəfdir. Amma insan inkişaf prosesində görmə, eşitmə, iybilmə və başqa hiss orqanları vasitəsi ilə zərərli informasiyalar alır və bunlar onun ilkin təmizliyini pozur. Beləliklə, insan özünün hər bir yeni təcrübəsini mümkün zərərli təsirlər baxımından yoxlamalıdır. Təzkiyyat insanın idrakına zərəri olan təsirlərin təmizlənməsidir. Deyiləni Quranın bu ayəsi ilə illüstrasiya eləmək olar: «And olsun insana, insanı kamil yaradana, insana pis əməllə təqvanı tanıtdırana, uğura uğramış artıq nəfsini pak etmiş olan, ziyana uğramış artıq nəfsini saxlamayıb günaha batırmış olan» (Şəms, 7-10) Və ya: «Amma Rəbbinin hökmündən qorxan və nəfsinə güc gələn kəsin cənnət olar yeri, şübhəsiz» (Nəziat, 40-41).

İnsan nə qədər öz idrakını təmizləmək üçün tədbirlər görsə də, o, nöqsanlardan sığorta olunmayıb. Biz səhv edə, günah iş görə bilərik. Bu vaxt nə baş verir? Yaxşı məşq edilmiş idrakın bir keyfiyyəti olur ki, ona nəfsi-ləv-vamə - özünütənqid deyilir. Belə idrak baş verənə həyəcan siqnalı ilə reaksiya verir və səhvi düzəltmək üçün tədbirlər görməyə çağırır. Başqa tərəfdən, öz yanlışlarında israr edən, ehtiraslarını cilovlamağı bacarmayan (nəfs əl-əmmarə sahibi) adam isə belə iqrarı özü üçün ayıb sayacaq və gələcəkdə yeni-yeni səhvlərlə davam edəcək.

Əgər adam səylə öz səhv hərəkətinin düzəldilməsi üzərində düşünür, bunun təkrarından qaçmağa çalışırsa, bu, artıq özünü kamilləşdirmə aktıdır və inkişafa aparır. Əksinə, bu işlərə başısoyuqluqla baxırsa, bu «kirlənməyə» və deqradasiyaya aparır.

Özünü təkmilləşdirmə qaydaları

Bu prinsiplərin əsas anlamı hamıya aydındır. Amma onları həyata keçirmək kişilik, özünə qarşı ciddilik, daimi səylər tələb edir. Biz hər dəfə Allahı zikr edəndə yada salırıq ki, bu, Allahın əmridir və adamların düzgün həyat sürməsinə yardım üçündür. Biz gündə beş dəfə də namaz qılırıq. Bəs qalan vaxtlar? Qalan vaxtlarda da biz Onu zikr eləməli, öz əməllərimizə onun qoyduğu qaydalar işığında baxmalıyıq. Biz hər dəqiqə Onu düşünməliyik, yerindən, zamanından asılı olmayaraq. Dediyi yolu tutmalıyıq. Ölçülü-biçili danışmalı və hərəkət eləmələiyik, impulsiv yox!

İslamda bu təmizlənmə prosesi cihadın ən böyük forması sayılır. Bu cihadı iradəsini, dözümünü, israrını və Allahın ilhamına inamını qoruyaraq həyata keçirməliyik. Bizim istər yüksəliş, istərsə də uğursuzluq zamanında hərəkətlərimiz bu inamın təzahürü olmalıdır.

Uşaqlıqda bizə gündəlik yazdırardılar, hər gün baş verənləri orda qeyd edərdik. Bunun mənası onları yazıb saxlamaq deyildi, o idi ki, baş verənlər üzərində düşünək. Axı, bir şeyi yazanda yaxşı və ya pisliyini fərqləndirməli oluruq.

Adamlarda mütəmadi olaraq gördüyü, eşitdiyi, hiss elədiyi, etdiyi şeyləri xatırlama ehtiyacı var. Xatirələri analiz edəndə artıq ətraf mühitdə baş verənləri impulsiv şəkildə yox, rahatca yerbəyer edə bilirik. Amma baş verdiyi vaxt - xüsusən bu çox sürətlə baş verəndə - hadisələri qiymətləndirmək olmur. Ona görə bunları sonra «yavaş sürətlə», «kənar səslərdən» təmzləyib incələmək olur. Bizim hamımıza tənhalıq və sakit düşünmə imkanı və zamanı lazımdır. Öz hərəktlərimizə Müqəddəs irşadın işığında qiymət verməyə çalışmalıyıq.

Sual meydana çıxa bilər, elə xüsusi sözlər varmı ki, adam Allahı ananda istifadə eləsin. Belə sözlər xüsusi formullar kimi məhdudlaşdırılmayıb. Amma biz bir neçə örnək gətirə bilərik ki, aydın anlamı var və asan yadda qalır:

«La ilahə illəlah» - Allahdan başqa ilah yoxdur. Bu sadə sözlərdə insan kamilliyinin zirvəsinə yol var. Özün üçün yada salanda ki, tək Allahdan başqa ilah yoxdur, bu, kamilləşmə üçün ən gözəl imkan yaradır. Çünki biz başa düşürük ki, Allahın göndərdiyi bizim xeyrimizədir, bizim üçün vacib deyil Allahın dediyindən başqa cür hərəkətə təhrik edənlərə tabe olaq. Hər şey Uca Tanrının nəzarəti altındadır, bizim işlərimizi O yönəldir, Ona dua edib yalvarırıq. Bacardığımız qədər bu sözləri tez-tez təkrar etməliyik.

«Əlhəmdülillah» - bütün təriflər ancaq Allaha aiddir. «La ilahə illəllah» düzgün hərəkətlərin açarıdır. Bizə nə xeyir üz verirsə, Allahdandır. «Əlhəmdülillah» isə etirafdır. Yəni Allah nəyi mümkün edirsə, biz ona yetişə bilərik. Beləliklə, bu iki cümləni biz hər bir hərəkətdən əvvəl də, sonra da deməliyik. Bunlar bizim şüurumuzun və qəlbimizin təmizlənməsi üçün çox vacibdir. Bizə psixoloci təsir edir və biz o yolda israrla qalırıq, bizim xeyrimizə olan yeganə yolda.

Yekun

Allahı zikr və Ona minnətdarlıq üçün üsullar çoxdur. Düzgün inkişaf eləmək üçün biz Ona yaxınlaşmalıyıq. Sadə sözlər belə onları inamla və səmimiyyətlə deyəndə hüdudsuz dərin mənalar ehtiva edir. Onlarda hamının dərk edəcəyi, sarsıdıcı gücə malik bir sadəlik var.

Sonda Uca Allah tərəfindən bizə gələcək həyatımızda vəd olunan

mükafat haqda sözləri xatırlayaq: «Uğura uğramışdır imanında paklıq tapan, Rəbbinin adını anan, namaz qılan» (Ələ, 14-15).

qaynaq

Donuz əti niyə haramdır?

Sahib — Thu, 14 Jun 2007 06:12:02 +0000

Bir şeyin halal və ya haram olması Allahın əmrinə bağlıdır. Allah nəyi halal buyursa halal, haram buyursa, haram hesab edilir. Uca Allah Quranda belə əmr edir: «Allah sizə ölmüş heyvanı, qanı, donuz ətini və Allahdan başqasının adı ilə kəsilənləri yeməyi qəti haram etmişdir» («Bəqərə» surəsi, 173). Yəni din bir imtahan və insanlara edilən bir təklifdir. Dinimizin qadağan etdiklərindən biri də donuz ətidir. Bu qadağanın bir çox hikməti vardır. Biz burada yalnız bir neçəsi haqqında danışmağa çalışacağıq.

a) Zəhərli maddələr:

Donuz əti çox yağlıdır. Yeyildiyi zaman bu yağ qanın tərkibinə keçir. Qanın tərkibində artıq miqdarda olan bu yağ; arteriyanın daralmasına, qan təzyiqinin yüksəlməsinə və miakard infarktına səbəb olur.
Həmçinin donuz yağının tərkibində "sitoksin" adlı zəhərli maddələr mövcuddur. Orqanizmə daxil olan bu zəhərli maddələrin oradan kənarlaşdırılması üçün linfa vəziləri artıq fəaliyyət göstərməlidir. Bu hal, əsasən uşaqlarda linfa düyünlərinin iltihabı və şişməsi kimi özünü göstərir. Xəstə uşağın boğazı anormal şəkildə şişərək, sanki donuza bənzəyir. Buna görə də bu xəstəliyə "donuz xəstəliyi" (skrofuloz) deyilir.

b) Artıq miqdarda kükürd:

Donuz ətində bol miqdarda sümüyəbənzər birləşdirici əzələ toxuması, kükürd baxımından çox zəngindir. Orqanizmə artıq miqdarda daxil olan kükürd; qığırdaq, əzələ və sinirlərə yerləşərək oynaqlarda iltihab, kirəclənmə və bel yırtığı kimi müxtəlif xəstəliklərə səbəb olur.

c) Anormal böyümə:

Donuz ətinin tərkibində böyümə hormonu da çoxdur. Donuz əti ilə artıq miqdarda qəbul edilən böyümə hormonu, orqanizmdə toxuma şişləri və iltihablar yaradır. Burun, çənə, əl və ayaq sümüklərinin anormal şəkildə böyüməsinə və orqanizmin piylənməsinə səbəb olur.
Böyümə hormonunun ən təsirli cəhəti, xərçəng xəstəliyinin inkişaf etməsinə şərait yaratmasdır.

d) Dəri xəstəlikləri:

Donuz ətinin tərkibində olan histamin və imidazol adlı maddələr, dəridə qaşınma yaradır. Eqzema, dermatit, neyrodermatit kimi iltihabi dəri xəstəliklərinə zəmin yaradır.
Bundan başqa, frunkul (dəridə çiban xəstəliyi), appendisit, öd yollarının xəstəlikləri, venaların iltihabı kimi xəstəliklərə tutulma ehtimalını artırır.

e) Donuz əti və trixin

Donuz ətindən insana yoluxan xəstəliklərdən biri də trixin xəstəliyidir. Donuzlar bu xəstəliyə trixinli siçan yeməklə və trixinli donuz gübrəsi yeməklə yoluxurlar. Lakin trixin donuzlar üçün ağır bir xəstəlik deyildir. Halbuki insanlarda bu xəstəlik çox təhlükəli və öldürücü təsirlərlə nəticələnir.
Ölkəmizdə yerli xristianlardan başqa heç bir heç bir müsəlmanda trixin xəstəliyinə rast gəlmək mümkün deyildir. Çünki ölkəmizdə xristianlardan başqa heç kim donuz əti yemir.

qaynaq

Eynşteyn və islam"mozalan"

Sahib — Mon, 21 May 2007 22:03:29 +0000

Eynşteyn nisbilik nəzəriyyəsinin banisi kimi deyirdi.Mən ömrüm boyu onun (Allahın)dalınca qaçdım,amma hər qaçdıqca o məndən uzaqlaşır,hər uzun bir yolun başına çatdıqda,daha uzun bir yol açılır.Hey ömrüm boyunca ona qovuşmaq istədim.Amma mən dəryaya girdikcə,orada sanki batırdım.Anladımki,mənim öyrəndiklərim dəryanın bir damcısı qədər imiş. İlk dəfədə Avropada Eynşteyn hərəkətsiz zaman anlayışını təsdiq edib.

Bunlada Avropa alimlərin Müqəddəs Qurana diqqəti birə beş artıb.Çünki bunu mesəlman alimi yox,xristian alimi təsdiq etdi.

Söz inciləri"mozalan"

Sahib — Mon, 14 May 2007 21:45:38 +0000

• Günahların qeyd edildiyi qətidir,savablarin qeyd edildiyi subhəli!(Cuneyd Bağdadi)
• Camaat,insan vucudlarının topluluğu ilə deyil,ruhların birlik içində toplanmasidir!(Nurəddin Topcu)
• Allah yolunda nə versən öz malın odur!(Feriduddin Attar)
• Kecmisler geleceye suyun suya benzediyinden daha çox bənzər(Ibn Haldun)
• Allahin nemetleri üzerində düsünmək,en meqbul ibadetlerdendir!(Omer Bin Abdulaziz)
• Sukur ruzilerin ruzisidir!(Akif Cemil)
• Sebatsiz sedef inci tutmaz!(Hz.Movlana)

• Dünyada uğradigin ceza seni dogruluga sövq etmirse,axiret ezabindan qorxmalisan!(Sedi Sirazi)
• Allah imtahani bizi bilmek ucun deyil bizi bize bildirmek ucundur!(Tahirul Mevlevi)
• Cennete girmek heyret edilecek bir sey deyildir,merifet dunyada da cennete girmek nail olmaqdir!(Hz.Eli)(r.a)
• Butun muhakimeler ilahi mehkemenin sonuk bir teqlididir!(Eli Izzet Beqovic)
• Insanlarin en cahili,axireti basqasinin dunyasi ucun satandir!(Hz.Omer)(r.a)
• Iman sahibi az danisar cox is gorer.Munafiq ise cox danisar az is gorer!(Ehmed er-Rifai)
• Allahi seven qelb onun yolunda yorulmagi da sever!(Hasan Basri)
• Inanmaq istemeyeni hec bir mentiq inandira bilmez!(Cenab Sehabeddin)
• Insanlarin deyerleri onlarin daxil etdikleri yaxsiliqlarla olculur!(Hz.Eli)(r.a)
• Kimin qelbinde bir qapi acilarsa o konul semasinda yuzlerce gunes gorer!(Hz.Movlana)
• Gunahlar vicdani paslandirir!(Hz.Movlana)
• Caniniz sixildigi zaman bir isle mesqul olun!(Hz.A.Geylani)
• Sen ne qeder bilirsen bil soylediklerin anlaya bildiklerin qederdir!(Hz.Movlana)
• Kemend ata bilmeyeceyin hala dusenden sonra,ogurluga tovbe etmeyin faydasi yoxdur!(Sedi Sirazi)
• Ey butun geceni sehere qeder yatan zavalli,sabah yatacagin qaranliq torpaga da bir sam yandir!(Feriduddin Attar)
• Basqalarinin bexteverliyine qibte etme,coxlari vardir ki,senin heyatina qibte edirler!(Movlana Cami)
• Rebbimi isteklerimin(dunyavi arzularin)olmamasi ile anladim!(Hz.Eli)(r.a)
• Oglum!Mukemmel olani isteyirsense,onun derinliyine yiyelen!(Imam Ceferi Sadiq)
• Atalarin dindarligi ile xilas olacagini umanlar,atalarinin yemesiyle doyacaqlarini zenn edenler kimidir!(Imam Qezzali)
• Allah insanlara sulh,seytan ise dusmencilik vermisdir!(Ebdi bey Sirazi)
• Cehennemde ateş yoxdur. Her kes öz ateşini dünyadan özü ile aparır!
• Gəl, kim olursan ol, gəl .... Tövbə şüşəni min dəfə qırmış olsan, yenə gəl. Bizim qapı ümitsizlik ... qapısı deyil... (HZ. Mevlana)
• Dogru sevgide ne vefa vardir,ne cefa...(Hz.Mevlana)
• Insanlari yaxsi taniyin,her insani pis bilib danlamayin,her insanida yaxsi bilib qururlanmayin.(Hz.Mevlana)
• Ne soyleyim deye basda dusunmek,nə üçün soyledim diye sonunda peşman olmaqdan yaxsidir.(Sedi)
• Her seyi bildiyini dusunme!Dogurdanda cox bilgili olsanda ozune cahiləm dəyə bilecek cesaretin olmali.(ivan Pavlov)
• Bir mum o biri mumu yandirmaqla,isigindan bir sey itirmez.(Hz.Mevlana)
• İki şeyin deyerini bilmek cetindir; sağlık ve gençlik.(Hz.Eli)
• Heyat nerdivanlarini cixarken,insanlara yaxsi davranaq.Cunki enerken eyni insanlarla rastlasacagiq.(Cenab Sehabeddin)
• "Ən böyuk ehtiyacsızlıq qelbde arzulara yol verməməkdir"-İmam Əli
• Bir insanin en dogru zenginliyi,onun bu dunyada etdikleridir.(Hz.Mehemmed)
• Eyni dil danisan deyil,eyni duygulari bolusenler bir-birini basa duse biler.(Mevlana)
• "Salam verməyin 70 savabı var.69-u salam verənin,1-i isə salamı alanındır"-İmam Hüseyn.
• Imam Baqir (ə.s) buyurur: Möminin başqa mömin uzerindeki vacib haqlarindan biri budur ki, onun (hetta) yetmish boyuk gunahini gizletsin.
• Hz Əli(r.a)buyurur: Xəta etmiş şexse camaat arasinda nesihet vermek, heqiqetde onun şəxsiyyetini alçaltmaqdir.
• Imam Sadiq (r.a)buyurur: Allah dergahinda en sevimli emellerden biri momini sevindirmek, ac olarsa onu doyurmaq, qem-qussesini dağıtmaq ve borcunu ödemekdir.
• İmam Sadiq (r.a) buyurur: Butun pislik ve gunahlarin menbeyi dunyaya bağlanmaqdir.
• Hz Hüseyn (r.a) buyurur: (Bezi) insanlar dunyanin quludurlar, dindarliqlari yalniz dillerindedir, maddi heyatlari yaxshi olsa dindardirlar, çətinlik yarandiqda, imtahan edildikde ise gorersen ki, dindar azdir.
• Hz Hesen (r.a) buyurur: Cisminin yemeyi baresinde duşunen, ruhunun qidasini unudan şexslere teeccub edirem. Onlar qarinlarini zerer verici yemeklerden qoruyur, amma sinesini puç ve helakedici şeylerle doldurur.
• Gəl-gəl, yenə gəl! Nə olursan ol, yenə də gəl. İstər xristian, istər məcusi, istər bütpərəst ol. Bizim dərgahımız ümidsizlik dərgahı deyil. Tövbəni yüz dəfə pozmuş olsan belə, yenə gəl. (Cəlaləddin Rumi)
• Nə qədər insan gördüm ki, əynində paltarı yoxdur, nə qədər paltar gördüm ki, içində insan yoxdur. (Cəlaləddin Rumi)
• Bulaq suyunun hamısını içmək imkansızdır, amma susuzluğu aradan qaldıracaq qədər içməmək də mümkün deyil. (Cəlaləddin Rumi)
• Bülbülün səsi gözəl olduğuna görə onu qəfəsə qoyarlar. Quzğunla bayquşu kim qəfəsə qoyar? (Cəlaləddin Rumi)
• İki barmağını gözünün üstünə qoy. Dünyanı görə bilirsənmi? Görmürsən deyə bu dünya yoxdurmu? (Cəlaləddin Rumi)
• Kəbəyə gedən nə qədər çoxlu yol var. Əgər yollara baxsaq, ayrılıq, fərqlilik çoxdur. Halbuki qayəyə, məqsədə baxsaq, varılacaq yer birdir. (Cəlaləddin Rumi)
• Günəşə aləmi tutan nurundan başqa bir dəlil olmaz ki. Kölgənin ona dəlalət etməsinə imkanmı var? Kölgə onun yanında xor, həqir olar ... (Cəlaləddin Rumi)
• Kitabdan məqsəd içindəki fəndir, amma istəsən, onu yastıq da edə bilərsən.