Tereqqi.tk

ŞİRVAN HANI'NIN GENCE VE ŞAMAHI’NIN ZABTINDA SERASKER AHMED PAŞA'YA YARDIMCI OLMASI

Sahib — Thu, 15 Nov 2007 23:09:44 -0100

Diyarbakır ve Revan Eyâletleri'ne mutasarrıf olan Serasker Ahmed Paşa'ya Gence'nin fethinden sonra Şamahı'nın da zabtında askerleriyle birlikte yardım etmesi ve sonra bu arazinin tahriri ile makul bir şekilde halka tahsîsi, memleketlerin sâir işlerinin yürütülmesi husûslarında kendisiyle ittifak etmesine dâir Şirvan Hanı el-Hac Davud'a yazılan hüküm. (Sultan III. Ahmed dönemi)

A. C. 1137 (10 Şubat 1724)

BA.Cevdet Hâriciye, nr. 879

TRANSKRİPSİYON

Şirvân Hânı El-Hâc Dâvud Hân'a hüküm ki,

İnşâ'allâhü'l-Meliki'l-Mu‘în evvel-bahâr-ı meymenet-karînde düstûr-ı mükerrem müşîr-i mufahham nizâmü'l-âlem hân-ı Diyarbekir ve Revân Eyâletleri'ne mutasarrıf olup Ser‘asker-i zafer-rehberim olan Vezîrim Ahmed Paşa edâmallâhü te‘âlâ iclâlehû ma‘iyyetine me'mûr olan tavâ'if-i asâkir-i zafer-mezâhirimle Gence üzerine varup bi-avnillâhi'l-Meliki'l-Kadîr zabt ve teshîr olundukdan sonra Şamahı'ye varup memleket-i Şirvân'dan taraf-ı Devlet-i Aliyyem hudûdu dâhilinde kalan mahalleri ümerâ-i Dağıstan'ın hâl ü şânlarına muvâfık vech-i vecîh üzre beynlerinde taksîm ve temyîz ve tahsîs ve eğer ol mahaller cümleye kifâyet itmez ise Gence taraflarında mazbût kabza-i feth ü teshîr kılınan mahallerden i‘tâ ve ibkâ ile "İnneme'l-mü'minûne ıhvetün fe-aslihû beyne ahaveykum" nass-ı celîl ve ecelli't-tebcîli üzre beynleri tevfîk ve hudûd ahvâline ve sâ'ir umûr ve husûslara dahi hüsn-i nizâm virmek üzre mufassal u meşrûh emr-i şerîfimle me'mûr kılınup ve avâtıf-ı aliyye-i pâdişâhânemden her birinin hâl ü şânına göre berevât-ı şerîfe ile beylik ve beylerbeyilik pâyeleri ve tuğ ve alem ve hıl‘at-i fâhire ihsân-ı hümâyûnum olmağla ser‘asker-i müşârün-ileyh ma‘rifetiyle teblîği içün iftihârü'l-emâcid ve'l-ekârim câmi‘u'l-mehâmid ve'l-mekârim Dergâh-ı mu‘allâm kapucubaşılarından hâlâ mîr-i alem olan Derviş Muhammed dâme mecduhû ta‘yîn olunmağla inşâ'allâhü te‘âlâ işbu emr-i şerîf-i vacibü'l-imtisâlim ile vusûl buldukda bi-tevfîkıhî te‘âlâ ser‘asker-i müşârü'n-ileyh Revân'dan hareket ve Gence'ye doğru azîmet eyledikde, sen dahi güzîde âdemlerinle ser‘asker-i müşârü'n-ileyhin yanına gelüp ma‘iyyet ve ittifâk ve re'y-i savâb-dîdelerine muvâfakat ile Gence'nin zabt ü teshîrine sa‘y u dikkat ve bi-inâyeti'llâhi te‘âlâ Gence'nin zabt ve teshîri husûl-pezîr oldukdan sonra yine ser‘asker-i müşârü'n-ileyh ile ma‘an Şamahıye varup herkese ma‘kûl ve münâsibi üzre tahsîs-i memleket ve tahrîr ve temyiz-i arâzî ve hudûd husûslarında ve sâ'ir hüsn-i nizâm-i memlekete dâ'ir umûr ve husûslarda ser‘asker-i müşârün-ileyhin re'y-i rezînine muvâfakat ile taraf-ı saltanat-ı seniyyeme ihtisâs ü imtihâsını isbât ü âşikâr eyleyesin, şöyle bilesin.

Fî Evâ'il-i C. sene 1137

Sah

Buyuruldu

Belge Görüntüsü: 1

Təsil haqqında Azərbaycan respublikasının qanunu

Sahib — Tue, 28 Aug 2007 03:22:22 +0000

Bu Qanun Azərbaycan respublikası Konstitusiyasında vətəndaşların təsbit olunmuş təhsil hüquqlarının təmin edilməsi sahəsində dövlət siyasətinin əsasa prinsiplərini müəyyənləşdirir , təhsil və elmi-tədqiqat fəaliyyətinin ümumi şərtlərinin reallaşmasını nizamlayaraq , təhsilin ayrı-ayrı pillələri üçün müvafiq qanunlar və qanunvericilik aktlarının qəbul edilməsində baza rolunu oynayır.

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ MİLLİ MƏCLİSİ ELM VƏ TƏHSİL MƏSƏLƏLƏRİ DAİMİ KOMİSSİYASI TƏHSİL HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU

Azərbaycan Respublikasında təhsil insan hüquqları haqqında beynəlxalq kanvensiyalara , Azərbaycan Respublikasının tərafdar çıxdığı beynəlxalq və dövlətlərarası müqavilələrə əsaslanır , təhsil sahəsində milli xüsusiyyətlərin və dəyərlərin prioritetliyi əsasında dünya təhsil sisiteminə inteqrasiya olunmaqla inkişaf edir.

Ι fəsil

Ümumi müddəalar

Maddə1. Əsas anlayışlar Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları istifadə edir:

1.1. abituriyent - tam ümumi orta təhsil və ona bərabər tutulan təhsil pilləsini bitirmək haqqında dövlət sənədi olan, ali və orta peşəixtisas təhsili müəssisələrində təhsilini davam etdirməklə iddialı olan şəxs;

1.2. adlı təqaüd - dövlət , hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən təhsildə daha uğurlu nəticələr qazanan , tədris müəssisəsinin ictimai-mədəni həyatında fəal iştirak edən təhsilalanlar üçün təsis edilən təqaüd;

1.3. adyunktura - hərbi təhsil qurumlarında doktoranturaya bərabər tutulan yüksək ixtisaslı elmi-pedaqoji kadrların hazırlanma forması;

1.4. akademiya - müəyyən bir sahə üzrə ali və ali təhsildən sonrakı təhsil proqramlarını, müvafiq sahə mütəxəssislərinin ixtisasartırma hazırlığı həyata keçirən , fundamental və tətbiqi elmi tədqiqitlar aparan ali təhsil müəssisəsi;

1.5. akreditasiya - təhsil müəssisəsinin fəaliyyətinin dövlət təhsil standartlarına uyğunluğunu müəyyənləşdirib təstib edən prosedur , dövlət və ya müvafiq içtimai qurtumlar tərəfindən təhsilin keyfiyyətinə nəzarət forması , təhsil müəssisəsinin statusunu tanıma və fəaliyyətini növbəti müddət üçün təstiqləmə sistemidir;

1.6. assistent - ali təhsil müəssisəsində pedaqoji vəzifə , dosent və professorun köməkçisi;

1.7. attestasiya - hər bir təhsil pilləsində təhsilalanların təlim nailiyyətlərinin və təhsil verənlərin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi proseduru;

1.8. bakalavr - müvafiq təhsil proqramı əsasında ali təhsilin birinci pilləsini - bakalavriatı bitirmiş şəxslərə verilən peşə - ixtisas dərəcəsi;

1.9. bakalavriat - müvafiq ixtisaslar üzrə geniş profili mütəxəssis hazırlığı təmin edən ali peşə - ixtisas dərəcəsi;

1.10. biznes inzibatçılığı üzrə magistr - MBA ( master of bisiness Administration ) - menecerlərə liderlik keyfiyyətləri aşılayan, yüksək təşkilatçılıq və starateji qərarlar qəbul olunması istiqamətində elmi biliklərin və professional təcrübənin qazanılması təmin edən , biznes inzibatçılığı üzrə xüsusi magistr proqramını mənimsəyən ali təhsilli şəxslərə verilən peşə- ixtisas dərəcəsi;

1.11. biznes inzibatçılığı üzrə doktor - DBA ( Doctor of Business Administration) - biznes inzibatçılığı üzrə xüsusi DBA proqramını mənimsəyən magistrlərə verilən (fəlsəfə və elmlər doktoru dərəcəsinə bərabər tutulmayan) yüksək peşə - ixtisas dərəcəsi;

1.12. distant ( məsafədən ) təhsil - təhsilalanlar və təhsilverənlər arasında birbaşa əlaqə olmadan yazışma və elektron , telekomunikasiya , proqram - texniki vasitələr arasında xüsusi təhsil forması;

1.13. dissretasiya - müvafiq elmi dərəcə almaq üçün müdafiə edilən elmi - tədqiqat işi;

1.14. doktorant - doktoranturada təhsil alan şəxs;

1.15. doktorantura - doktorluq elmi dərəcəsinin alınmasını təmin edən və müvafiq dissertasiya işinin müdafiəsi ilə başa çatan yüksək səviyyəli elmi və elmi - pedaqoji kadr hazırlığı forması;

1.16. dosent - fəlsəfə doktoru (sahələr üzrə ) və ya elmlər doktoru dərəcəsi almış və təhsil sahəsində müvafiq nailiyyətləri və təcrübəsi olan alimlərə verilən elmi ad , ali təhsil müəssisəsində seçkili vəzifə;

1.17. eksternat - müvafiq tədris plan və proqramlarına uyğun olasraq tədris fənnlərinin müstəqil öyrənilməsi əsasında attestasiyadan keçmək hüququ olan şəxs;

1.18. elitar təhsil - xüsusi istedadlı şəxslər üçün yüksək səviyyəli təhsil;

1.19.elm - həqiqət haqqında obyektiv biliyin əldə edilməsi və onun nəzəri cəhətdən sistemləşdirilməsini reallaşdıran insan fəaliyyəti sahəsi;

1.20. elmi təhsil - fundamental elmi - tədqiqat işlərinin , doktorluq elmi dərəcənin və müvafiq elmi adların alınması istiqamətində reallaşdırılan ali təhsildən sonraki təhsil , fasiləsiz təhsilin ən yüksək pilləsi;

1.21. elmlər doktoru - doktoranturanın ikinci pilləsində müvafiq dissertasiya işinin müdafiəsi ilə müşaiyət olunan ən yüksək akademik dərəcə;

1.22. əlavə təhsil - vətəndaşların hərtərəfli təhsil tələblərini üdəmək məqsədi ilə əlavə təhsil proqramları əsasında verilən təhsil;

1.23. fəlsəfə doktoru ( ph. D - Philosophi doctor) - doktoranturanın birnci pilləsində müvafiq dissertasiya işinin müdafiəsi ilə müşayət olunan ən yüksək akademik elmi dərəcə;

1.24. formal təhsil - dövlət təhsil sənədinin verilməsi ilə başa çatan təhsil;

1.25. gimnaziya - əsasən humanitar sahədə istedad və qabiliyyəti ilə fərqlənən şagirdlər üçün təmayüllər üzrə təhsil xidmətləri göstərən ümumtəhsil müəssisəsi;

1.26. informal təhsil - üzünütəhsil yolu ilə biliklərə yiyələnmə;

1.27. innovasiya - müxtəlif təşəbbüslər , elmi tədqiqatlar əsasında formalaşan mütərəqqi xarakterli və özünütəkmilləşdirmə mahiyyətli yenililər.

1.28. investisiya - təhsil sahəsinin inkişafına müxtəlif müddətli sərmayə qoyuluşu;

1.29. institut ( ali məktəb ) - müstəqil və ya universitetlərin sturuktor bölməsi olaraq, konkret istiqamətlər üzrə ali təhsilli mütəxəssis hazırllığını və əlavə təhsil proqramlarnı həyata keçirən ali təhsil müəssisəsi;

1.30. ixtisas - müvafiq təhsil sahəsində təsbit olunan peşə ; vahid bir peşə daxilində fəaliyyət növü;

1..31. ixtisaslaşma - təhsil prosesinin müəyyən konkret ixtisaslar üzrə qurulması , ixtisas istiqamətləri üzrə əmək bölgüsü;

1.32.kampus - müvafiq infrasruktura malik təhsil kompleksi ;

1.33.kollec - orta peşə- ixtisas proqramları əsasında təhsil xidmətləri göstərən və subbakalvr peşə-ixtisas dərəcəsi vermək hüququ olan təhsil müəssisəsi;

1.34.kredit - bir fənnin mənimsənilməsi üzrə tələbə tərəfindən yerinə yetirilən işlərin həcmini əks etdirən ölçü vahidi;

1.35. kurrikulum ( təhsil proqramı) - təhsilin hər bir pilləsi üzrə təlimin nəticəsi və məzmun satandartlarını , tədris fənnlərini , həftəlik və dərsdən kənar məşgələ saatlarının miqdarını , pedaqoji prosesin təşkili , təlimin nəticələrinin qiymətləndirilməsi və monitorinqinin aparılmaı sistemini özündə əks etdirən dövlət sənədi;

1.36.qeyri - formal təhsil - təhsil müəssisələri və ictimai təşkilatların nəzdində yaradılan kurslarda , müxtəlif klub və dərnəklərdə , eləcə də repititor və məşqçilərin apardıgı fərdi dərslər nəticəsində əldə edilərək dövlət təhsil sənədi veriməsi ilə müşaidə olunmayan təhsil forması;

1.37.lisenziya - təhsil müəssisəsinə təhsil xidməti fəaliyyətini aparması üçün dövlət tərəfindən verilən xüsusi razılıq;

1.38.lisey - əsas və orta təhsil pillələrində yaradılan və müvafiq təmayüllər üzrə dərinləşdirilmiş təhsil proqramları ilə təhsil xidmətləri həyata keşirən ümumtəhsil müəssisəsi;

1.39.magistr - müvafiq magistr proqramı əsasında dissertasiya işinin müdafiəsi ilə müşayət olunan , ali təhsilin ikinci pilləsini bitirmiş şəxslərə verilən elmi - ixtisas dərəcəsi;

1.40. magistratura - ixtisaslaşma əsasında ali təhsilin ikinci pilləsi;

1.41.məktəbəqədər təhsil - məktəbəqədər yaşlı uşaqların ailədə və məktəbəqədər təhsil müəssisəsində əqli, fiziki və psixolojı inkişafının , məktəbə hazırlığının təmin olunmasına yönələn (təlim) təhsil - tərbiyə sistemi;

1.42.muxtariyyət - təhsil müəssisəsinə və onun struktur vahidlərinə təhsil , elm maliyyə- niqtisadi və inzibati - təsərrufat fəaliyyətinin ( müvafiq icra orqanının səlahiyyətlərinə aid olan məsələlər istisna olmaqla) sərbəst müəyyən edilməsi və həyata keçirilməsi üzrə vüerilən müstəqillik;

1.43.professor - yüksək elm və təhsil götəricilərinə nail olmuş təcrübəli elmlər doktolarına verilən ad4 ali təhsil müəssisəsində seçkili vəzifəsi;

1.44.professor - emiritus ( fəxri professor) - elmi - pedaqoji təcrübəsi ilə fərqlənən profe4ssor və dosentlərə ali təhsil müəssisəsi tərəfindən verilən milli ad;

1.45.rezidentura - tibb universitetlərində ali təhsili əsasında mütəxəssis hazırlığını həyata keşirən struktur;

1.46.sərbəst təhsil - müvafiq tədris plan və proqramlarına uyğun olaraq tədris fənnlərinin müstəqil öyrənilməsi əsasında attestasiyadan keşmək hüququ verən təhsilalma forması;

1.47.subbakalvr - orta feşə- ixtisas təhsili pilləsində məzunıara verilən peşə - ixtisas dərəcəsi;

1.48.tədris planı - müvafiq təhsil pilləsinə uyğun olaraq tədris fənnləri və onlara ayrılan saatların miqdarını müəyyən edən əsas tənzimləyici sənəd;

1.49.tədris proqramı ( fənn kurrikulumu ) - hər bir fənnin məzmununu , təlim strategiyaların və qiymətləndirmə müxanizmini müəyyən edən sənəd;

1.50.təhsil - sistemləşdirilmiş bilik , bacarıq və vərdişlərin mənimsənilməsi prosesi və onun nəticəsi;

1.51.təhsil məhsulu - təhsil sahəsində yeni biliklər , orijinal tədris proqramları , təhsil modulları , metodları, innovasiya sistemləri və s.;

1.52.təhsil müəssisəsi - müvafiq təhsil proqramları əsasında bir və ya bir neşə pillədə təlim - tərbiyə prosesini həyata keşirən və təhsil formasında asılı olaraq məzunlarına müvafiq dövlət sənədi verən qurum;

1.53.təhsil franşizası - təhsil məhsullarının müvafiq şərtlərlə ( təhsil müəssisəsinin rəsmi adı və fərqlənmə nişanlarının saxlanılması, müəlliflik hüququnun qorunması və s.) daxili, yaxud beynəlxalq bazarda reallaşdırılması üzrə komleks xidmətləri sistemi;

1.54.tibb doktoru - ali baza tibb təhsili almış məzunlara verilən ixtisas dərəcəsi;

1.55.təhsilin idxalı və ixracı - təhsilin bütün növləri və formaları üzrə ölkə hüdudlarından kənarda həyata keşirilən təhsil xidməti;

1.56.universitet - ali və ali təhsildən sonraki təhsil pilləsində geniş spektrli ixtisaslar özrə mütəxəssis hazırlıgını həyata keşirən , əlavə təhsil proqramlarını reallaşdıran , fundamental və tətbiqi elmi- tədqiqitlar aparan , çoxprofelli ali təhsil müəssisəsi, aparıcı elm və təhsil mərkəzi.

Maddə 2. Təhsil sahəsində Azərbaycan Respublikasının

Qanunvericiliyi

2.1. Təhsil sahəsində Azərbaycan Respublikasınin qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikasının Kanstitusiyasından , Azərbaycan Respublikasının təraftar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən, bu Qanundan və digər müvafiq qanunvericilik aktlarından ibarətdir.

2.2. Azərbaycan Respublikasında təhsil sahəsində qanunvericiliyin əsas məqsədi təhsil sferasında icra strukturlarının, fiziki və hüquqi şəxslərin səlahiyyət, hüququ və vəzifələrinin düzgün müəyyən edilməsindən, onlar arsında münasibətlərin tənzimlənməsindən, vətəndaşların təhsil sahəsində konstitusiya hüquqularının təmin edilməsi və qorunmasındam, təhsil sisteminin sərbəst fəaliyyəti və inkişaf üçün hüquqi təminatın yaradılmasından ibarətdir.

Maddə 3. Təhsil sahəsində dövlət siyasətinin əsas Prinsipləri

3.1. Azərbaycan Respublikasında təhsil ümumilli inkişafın prioritet sahəsi kimi müəyyən olunur.

3.2.Azərbaycan Respublikasında təhsil sahəsində dövlət siyasətinin əsasını təhsilin uzunmüddətli dövr üçün əsas inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən milli təhsil konsepsiyası və təhsil sisiteminin bütün sahələrinin inkişafını nəzərdə tutan məqsədli dövlət proqramları təşkil edir.Təhsilin məqsədli inkişaf proqramalrı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən hazırlanır, təstiq olunur və reallaşdırılır.

3.3.Təhsil sahəsində dövlət siyasətinin əsas prinsipləri aşağıdakılardır:

3.3.1.humanistlik - milli və ümumbəşəri dəyərlərin, şəxsiyyətin azad inkişafının, insan hüququları və azadlıqlarının , sağlamlığı və təhlükəsizliyinin, ətraf mühitə və insanlara qayğı və hürmətin, tolerantlıq və dözümlülük keyfiyyətlərinin prioriti kimi qəbul olunması;

3.3.2. demokratiklik - yeni nəslin azad düşüncə ruhunda tərbiyə edilməsi, təhsilin dövlət-ictimai əsaslarla təşkili və idarə edilməsində səlahiyyət və akademik azadlıqların genişləndirilməsi, təhsil müəssisələrinin muxtariyyətinin artırılması;

3.3.3 bərabərlik - Azərbaycan Respublikasının bütün vətəndaşları üçün bərabər təhsil şəraiti, şərtləri və hüquqlarının təmin olunması , vahid təhsil məkanı- nın yaradılması;

3.3.4 millilik və dünyəvilik - milli və dünyəvi dəyərlərin qorunması və onların dialektik vəhdətdə inkişaf etdirilməsi;

3.3.5 keyfiyyətlilik - təhsilin müasir satandartlara , normalara , sosial- iqtisadi tələblərə, dövlət , cəmiyyət və şəxsiyyətin maraqlarına uyğunluğu;

3.3.6 səmərəlilik - təhsilin və elmi yaradıcılığın inkişaf edən, faydalı və son nəticəyə istiqamətlənən konstruktiv metodlarla təşkili;

3.3.7 fasiləsizlik, vəhdətlilik və daimilik - mövcud təhsil standartları , tədris proqramları və planları əsasında təhsilin bir neşə səviyyədə əldə edilməsi imkanı , təhsilin ayrı - ayrı pillələri arasında sıx dialektik qarşılıqlı əlaqənin təmin olunması və onun ardıcıl surətdə insanın bütün həyatı boyu davam etməsi;

3.3.8 varislik - təhsil sahəsində əldə olunmuş bilik və təcrübənin ardıcıl olaraq nüvbəti nəsilə ( dövrə ) ötürülməsi;

3.3.9 inteqrasiya - təhsilin bir tərəfdən elm və istehsalla qarşılıqlı əlaqədə , digər tərəfdən dünya təhsil sisteminə ən səmərəli formada qoşulmaqla təşkili və inkişafı , təhsil sferasının açıqlılığının genişləndirilməsi.

Maddə 4.Təhsilin əsas məqsədi

4.1.Təhsilin əsas məqsədi:

4.1.1.demokratik, hüquqi və dünyəvi düvlət olan Azərbaycan Respubılikası qarşısında öz məsuliyyət və cavabdehliyi dərk edən , xalqının azadıq amalına və demokratiya ənənələrinə , insan hüquqları və azadlıqlarına hörmət edən , vətənpərvər , dövlətçilik prinsiplərinə və azərbaycançılıq ideyalarına sadiq , müstəqil və yaradıcı düşünən vətəndaş və şəxsiyyət yetişdirməkdən;

4.1.2. milli , mənəvi və ümumbəşəri dəyərlərə dərindən yiyələnən , onları qoruyan və inkişaf etdirən , geniş dünyagörüşə malik , təşəbbüs və yenilikləri qiymətləndirməyi bacaran , təhsil aldığı ixtisas üzrə nəzəri və praktiki biliklərə tam yiyələnən , müasir təfəkkürlü mütəxəssis - kadr hazırlamaqdan;

4.1.3. cəmiyyətin və dövlətin inkişafına xidmət edən sisitemləşdirilmiş bilik , bacarıq və vərdişlərin mənimsənilməsini təmin etməkdən, təhsilalanı həyata və səmərəli əmək fəaliyyətinə hazırlamaqdan, ixtisasını daimi artırmaq və fəal vətəndaş mövgeyi formalaşdırmaqdan ibarətdir.

Maddə 5. təhsilin hüququna dövlət təminatı

5.1.Dövlət hər bir vətəndaş üşün bərabər təhsil şəraiti yaradılmasına təminat verir, təjsilin hər hansı dərəcəsindən və ya tipindın məhrum edilməsinə yol vermir.

5.2.Dövlət icbari ümumi orta təhsil və pulsuz peşə - ixtisas təhsil almaq hüququnu təmin edir, həmçinin , hər bir vətəndaş üçün müsabiqə əsasında orta və ali peşə - ixtisas təhsili müəssisələrində dövlət təhsil standartlarına müvafiq olaraq bir dəfə pulsuz təhsil almaq hüququnu müəyyən edir.

5.3.Azərbaycan Respublikasında cinsinə, irqinə, dərisinin rənginə, dilinə, dininə, siyasi əqidəsinə. Milli və ya sosial mənşəyinə, iqtisadi və sosial vəziyyətinə, saglamlıq vəziyyətinə görə vətəndaşlərın təhsil almalarına heç bir məhdudiyyət qoyulmur və ayrıseçkiliyə yol verilmir.

5.4. Dövlət və özəl təhsil müəssisələrində , təhsilin idarəetmə və dihər orqanlarına siyasi partiyaların , siyasi fəaliyyətlə məşğul olan ictimai - siyasi təşkilatların və dini hərəkatların hər hansı bir strukturunun yaradılmasına və fəa-liyyətinə yol verilmir.

5.5.Dövlət əmək bazarının tələblərinə müvafiq təhsil müəssisələrinə ixtisaslı kadr hazırlığı üçün sifarişlər verir və onları işlə təmin edir.

5.6.Dövlət ali və orta peşə - ixtisas müəsisələrində təhsil alan tələbələrin nazirlik , komitə və təşkilatlarda , dövlət və qeyri - dövlət müəssisələrində , şirkətlərdə, banklarda və digər qurumlarda istehsalat və diplomqabağı təcrübə keçmələrinə təminat verir.

5.7.Dövlət maddi vəziyyətindən asılı olmayaraq xüsusi istedadlı şəxslərin təhsilini davam etdirməsinə zəmanət varir, bu katiqoruyadan olan təhsilalanların ölkə daxilində və xaricdə elitar təhsil almaları üçün lazimi şərait yaradır və müvafiq yardımlar göstərir.

5.8.Sosial müdafiəyə ehtiyacı olanların təhsil almalarınaşətait yaradılması müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.

5.9.Dövlət təhsillanlara və onların valideynlərinə ( və ya qanuni təmsilçilərinə) təhsil müəssisəsini və təhsil formasını sərbəst seçmək hüququnu təmin edir.

5.10. Dövlət bütüm təhsil müəssisələrinin , o cünlədən qeyri - dövlət təhsil müəssisələrinin inkişafını kredit vermək , müvafiq vergi və digər güzəçtlər tətbiq etməklə təmin edir.

5.11. Dövlət Azərbatcan Respublikasında milli təhsil ənənələrinin qorunmasına , inkişafına və innovasiyaların tətbiqinə təminat verir.

5.12.Dövlət xaricdə yaşayan Azərbaycan və türkdilli diasporanın təhsili ilə bağlı xüsusi lahiyələr və proqramıar həyata keçirir.

Maddə 6. Təhsil sahəsində dövlət sartandartları

6.1.Təhsilin dövlət standartı pedaqoji elmin prinsipləri əsasında hazırlanan və müəyyən dövr( 10 ildən az olmayaraq ) üçün təhsilin məzmununa , tədris proqramlarına, təhsillanların tədris yükünə , mütəxəssis hazırlığının səviyyəsinə minimum dövlət tələblərini özündə əks etdirən ümumi normalar məcmusudur.Təhsil standartlarının hazırlanması, təsdiqi və qüvvədə olma müddətliliyi müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.

6.2. Azərbaycan Respublikasının təhsil standartları milli kurrikulum , ümumtəhsil sferasında sınanmış mütərəqqi beynəlxalq meyarlar , milli və ümum - bəşəri dəyərlər nəzərə alınmaqla müəyyən olunur.

6.3. Azərbaycan Respublikasında təhsilin məzmunu , idarə olunmasını , maddi - texniki və tədris bazasını , infrasrukturunu , təhsilverənlərin keyfiyyət göstəricilərini , hər bir təhsil pilləsində təhsilanların bilik , bacarıq və vərdişlərinin səviyyəsini müəyyənləşdirən dövlət təhsil standartları tətbiq olunur;

6.4.Mülkiyyət növündən və təşkilati - formasından asılı olmayaraq bütün təhsil müəssisələrində təhsilin müvafiq dövlət standartlarına uyğun təşkili , onların bir - biri ilə qarşılıqlı əlaqəsi və varisliyi təmin olunur.

6.5.Təhsil müəssisəsinin fəaliyyətinin, təhsilin səviyyəsinin və məzunların nailiyyətlərinin qiymətləndirilməsində və yekun attestasiyada müvafiq dövlət təhsil standarları əsas götürülür.

6.6.Sağlamlıq imkanları məhdudu olan şəxslərin təhsili üçün xüsusi dövlət standartları müəyyənləşdirilir.

Maddə 7. Təlim dili 7.1.Azərbaycan Respublikasının təhsil müəssisələrində təlim dili ölkənin dövlət dili - Azərbaycan dilidir.

7.2.Vətəndaşların və təhsil müəssisəsi təsisçilərinin istəyi nəzərə alınaraq xüsusi hallarda Aərbaycan dili, Azərbaycan ədəbiyatı , Azərbaycan tarixi və Azərbaycan coğrafiyası fənləri tədris olunmaqla təlim müvafiq dövlət təhsil standartlarına uyğun olaraq digər dillərdə də aparıla bilər.

7.3.Azərbaycan dilini zəif bilən təhsilalanlar üçün hazırlıq sinifləri və hazırlıq kursları təşkil olunur.

|| fəsil

Aərbaycan respublikasının təhsil sistemi

Maddə 8.təhsil sisteminin quruluşu

8.1.Azərbaycan Respublikası təhsil sisteminə mülkiyyət növündən və təşkilati - hüquqi formasından asılı olmayaraq aşağıdakılar daxildir:

8.1.1.bütün təhsil müəssisələri şəbəkəsi , təhsili idarəetmə prqanları və omların nəzdində fəaliyyət göstərən müəssisəsi və təşkilatlar, təlim - tərbiyə prosesi ilə məşğul olan və təhsil xidmətləri göstərən idarə , təşkilat və digər qurumlar;

8.1.2.təhsil fəaliyyətini və onun inkişafını təmin edən elmi, layihə, istehsal, kliniki,tibbi-profilaktik və əczaçılıq sturukturları,,idman,istirahət və sağlamlıq kompleksləri,mədəni - maarif müəssisəsi və təşkilatları,kitabxanalar,informasiya mərkəzləri ,yataqxana ,döşərgə və digər obyektlər;

8.1.3.təhsil fəaliyyəti ilə məşğul olan ictimai və qeyri - dövlət təşkilatları ,assosiyasılar,cəmiyyətlər, elmi - metodik şuralar və digər birliklər.

Maddə 9.Təhsil keyfiyyət səviyyəsi

9.1.Azərbaycan Respublikasında təhsilin keyfiyyət səviyyəsi ölkədə qəbul olunan dövlət standartları əsasında ümumavropa təhsil sisteminin prinsiplərinə uyğunlaşdırılaraq hər - bir təhsil pilləsi üzrə müvafiq keyfiyyət göstəricilərinə uyğun olaraq müəyyən edilir.

9.2.Təhsilin keyfiyyət səviyyəsi hər bir tarixi mərhələdə ictimai - siyasi, sosial - iqtisadi və mədəni inkişafla bağlı tələbələrdən irəli gəlir və təhsilin peşəkarlıq qabiliyyətini formalaşdıraraq cəmiyyətin özü tərəfindən qiymətləndirilir.

Maddə 10.Təhsil proqramı (kurrikulum)

10.1.Təhsil proqramı konkret təəhsil prosesinin məqsədindən irəli gələrək müvafiq təhsil pilləsi və istiqamətində təhsilin məzmununu ,mənimsənimləsi məzmunu təhsil standartlarına uyğun olaraq müəyyən olunur.

10.2.Azərbaycan Respublikasında təhsilin bütün pillələrini və səviyyələrini əhatə edən təhsil proqramlarının mənimsənilmə müddəti müvafiq icra hakimiyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.

10.3.Təhsil proqramının strukturu tədris planını , tədris proqramını, metodik təminat, qiymətləndirmə və digər müvafiq təhsil texnologiyalarını əhatə edir.

10.4.İxtisasartırma , yenidənhazırlanma, yaşlıların təhsili və digər xüsusi təyinatlı təhsil sisitemi üçün ayrıca təhsil proqramları tətbiq edir.

10.5.Azərbaycan Respublikasında sağlamlıq imkanları məhdud olan, uzun müddət müalicəyə ehtiyacı olan şagirdlər üçün xüsusi ümumtəhsil proqramları müəyyən edilir və onların tərbiyəsi , təhsili, müalicəsi, sosial adaptasiyası və ictimai həyata inteqrasiya həyata keçirilir.

10.6.Beten təhsil proqramlarının dövlət sifarişlərini yerinə yetirən təhsil müəssisələri tərəfindən icrası məcburidir.

10.7. Azərbaycan Respubliksında milli və xarici təhsil proqramları çərçivəsində beynəlxalq təhsil proqramları da tətbiq oluna bilər.Beynəlxalq təhsil proqramları mövcud qanunvericilik aktları ilə təmzimlənir.

Maddə 11.Təhsil məzmununa və təşkilinə aid ümumi tələblər.

11.1. Təhsilin məzmunu iqtisadi, sosial, mədəni və milli inkişafın əsas xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq aşağıdakı tələbləri əks etdirir:

11.1.1. təhsilalanlarda sürətlə dəyişən, yeniləşən , inkişaf edən , qloballaşan dünyaya uyğunlaşmaq , rəqabət qabilliyəli olmaq, müasir informasiya cəmiyyətində yaşayıb fəaliyyət göstərmək , ünsiyyət yaratmaq bacarığının formalaşdırılmasını;

11.1.2.insan potensialının inkişaf səviyyəsinin daim yükdilməsini və milli dəyərlər əsasında demokratik ruhlu şəxsiyyətin formalaşması üçün əlverişli şəraitin yaradılması;

11.1.3. öz üzərinə məsuliyyət götürmək , kollegial qərar çıxarmaq , demokratik təsisatların fəaliyyəti və inkişafında iştirak etmək keyfiyyətlərinə malik müstəqil , yaradıcı şəxsiyyətin və vətəndaşın formalaşdılırılması;

11.1.4.təhsilalanların fasiləsiz təjsil almaq ,daim yeniləşən, müasir standartlara adekvat olan bliklərə və dünyagörüşünə yiyələnmək tələbatının daha səmərəli ödənilməsini və inkişafını, ömrü boyu təhsilin hamı üçün açıq və bərabər imkanlı olmasını;

11.1.5.yüksək intelektual səviyyəyə və praktiki iş qabiliyyətinə, yeni texnologiyalara yiyələnmək , informasiya axınında çevik istiqamətlənmək bacarığının formalaşdırılması;

11.1.6.cəmiyyətin yüksək səviyyəli və rəqabət qabiliyyətlik kadr potensialına olan tələbatının ödənilməsi üçün real zəmin yaradılmasını;

11.1.7.təhsil pillələrinin varisliyini və fasiləsizliyi.

11.2. Təhsil müəssisəsində təhsil prosesinin təşkili müvafiq təhsil proqramlarına uyğun olaraq təhsil müəssisəsi tərəfindən müstəqil hazırlanan və müvafiq qaydada təsdiq edilən tədris planları və tədristəqvim planları ilə tənzimlənir.

11.3. Ümumi orta və peşə - ixtisas təhsil proqramlarının mənimsənilməsi məzunların yekun attestasiyası ilə müəyyən olunur və başa çatır. Təhsilalanların aralıq attestasiyası ( forması , qaydaları, müddəti və qiymətləndirmə sistemi ) təhsil müəssisəsi tərəfindən müstəqil müəyyən edilir.

11.4. Təhsil müəssisəsində təhsilin hər bir səviyyəsi üzrə yekun attestasiyasının elmi - metodik təminatı və məzun hazırlığının keyfiyyətinə nəzarət müvfiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən dövlət təhsil standartlarına müvafiq olaraq təmin edilir.

1.5.təhsil müəssisəsində tədris prosesinin təhsilalanların və təhsilverənlərin insan ləyaqətinə hörmət əsasında qurulması təmin edilir və təhsilalana qarşı hər hansı fiziki və psixoloki zorakılığa yol verilmir.

11.6.təhsilin məzmununa və təhsil prosesinin təşkilinə aid ümumi tələblər bu qanun və müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.

Maddə 12.Təhsilin təşkili və təhsilalma formaları

12.1Azərbaycan Respublikasında formal , qeyri - formal və informal təhsil formaları tətbiq olunur.formal təhsilin təşkili qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.

12.2Azərbaycan Respublikasında aşağıdakı təhsilalma formaları çüəyən edilir.əyani (stasionar), əyani - qiyabi (axşam), qiyabi. Məsafən (distant) təhsil,evdə təhsil, sərbəst və fərdi təhsil.

12.3. müasir təsil texnologoyalarının imkanlarından istifadə etməklə , eləcə də təhsilalanların yaş xüsusiyyətləri,ailə, əmək, və s.şəraitləri nəzərə alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən digər təhilalma formaları da tətbiq oluna bilər.

Maddə 13. Təhsil müəssisəsi 13.1. Azərbaycan Respublikasında təhsil müəssisəsinin tipi, növü, katiqoruyası,təşkilati - hüquqi forması və statusu müvafiq qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq müəyyəmləşdirilir.

13.2. Təhsil müəssisəsi mülkiyyət formasına görə dövlət , bələdiyyə,qarışıq və qeyri - dövlət ( özəl ) təhsil müəssisələrinə ayrılır.Təşkilati - hüquqi formasından və tabeçiliyindən asılı olmayaraq respublikasında ərazisində yerləşən bütün təhsil müəssisələrinin fəaliyyəti bu qanun və Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.

13.3.Təhsil müəssisələrinin aşağıdakı tipləri müvcuddur:

13.3.1. məktəbəqədər təhsil müəssisələri;

13.3.2 ümumi orta təhsil müəssisələri;

13.3.3.məktəbdənkənar təhsil müəssisələri;

13.3.4.peşə - texniki məktəblər;

13.3.5. orta ixtisas məktəblər;

13.3.6.əlavə təhsil müəssisələri;

13.4.Təhsil müəssislərinin təhsil pilləsinə uyğun olaraq aşağıdakı növləri müəyyən edilir:körpələr evi , körpələr evi - uşaq bağçası ,uşaq bağçası, ibtidai,əsas və orta məktəblər,internat məktəbi,lisey,gimnaziya uşaq - gənclər yaradıcılıq mərkəzi, uşaq - gənclər idman məktəbi, ekoloji tərbiyə və tərcüməçilik mərkəzi, texniki yaradıcılıq mərkəzi, tarix və diyarşunaslıq mərkəzi, məktəbdənkənar iş mərkəzi, peşə məktəbi, peşə - lisey, kollec, institut,akademiya,universitet, təhsil prosesini həyata keçirən xüsusi koteqoruyaya aid ( valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş.sağlamlıq imkanları məhdud olan uşaqıar üçün və s.)digər müəssisələr.

13.5.Müxtəlif tipli təhsil müəssisələri kopleks şəklində təhsil mərkəzləri və kampuslar formasında da fəaliyyət göstərə bilər.

13.6.Təhsil müəssisəsində təhsil dövlət hesabına və ya ödənişli əsaslarla həyata keçirilir.

13.7.Təhsil müəssisəsi hüquqi şəxsdir.Onun müstəqil balansı, xəzinədarkıqda hesabı,valyuta və digər hesabları olur.Təhsil müəssisəsi maliyyə - təssərüfat fəaliyyətini həyata keçirmək-də müstəqildir.

13.8Təhsil müəssisəsinin hüququ və və vəzifələri ,fəaliyyəti , səlahiyyət və məsuliyyəti bu qanun və Azərbaycan Respublikasının digər qanunvericilik aktları nəzərə alınmaqla onun nizamnaməsi ilə müəyyən olunur və tənzimlənir.

13 .9.Təhsil müəssisəsi öz nizamnaməsivə təhsil sahəsində mövcud qanunvericilik aktlarına müvafiq olaraq respublika ərazisində və onun hüdudularından kənarda filial şəbəkəsi aşmaq , həçinin təhsilin inkişafı və təkmilləşdirilməsi.məqsədi ilə ictimai təşkilatlarla birlikdə təhsil bilikləri , assosiasiyalar və ittifaqlar yaratmaq , eləcə də bu kimi təşkilatlarla üzv olmaq hüququna malikdir.

13.10.Təhsil müəssisəsində siyasi və dini təşkiltaların fəaliyyəti qadağandır.

13.11.Aərbaycan Respublikasında müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən dövlət təhsil müəssisəsinə muxtariyyət hüququ (statusu) verilə bilər.Bu kateqoriyaya aid edilən təhsil müəssisəsi mövcud qanunvericiliyi və öz nizamnaməsinə uyğun olaraq kadrların seçilməsi və yerləşdirilməsi ,tədris ,elmi - tədqiqat, maliyyə - təsərüffat və digər fəaliyyətin həyata keçirilməsində sərbəstdir.

13.12.Təşkilati - hüquqi formasından asılı olmayaraq təhsil müəssisəsi öz fəaliyyətinə görə ölkə vətəndaşları , cəmiyyət və dövlət qarşısında məsuliyyət daşıyır.

13.13.Təhsil müəssisəsinin yaradılması , yenidən təşkili və ləğv edilməsi bu qanuna və Azərbaycan Respubliksının müvafiq qanunvericilik aktlarına müvafiq olaraq həyata keşirilir.

Maddə 14. Təhsil müəssisəsinin təsisçisi

14.1.Təhsil müəssisəsinin təsisçisi və ya təsisçiləri dövlət və bələdiyyə orqanları , Azərbaycan Respublikasının hüquqi və fiziki şəxsləri, eləcə də xarici ölkənin hüquqi və fiziki şəxsləri ola bilərlər.

14.2.Qeyri - dövlət təhsil müəsisəsi Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericilik aktlarına əsasən hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən yaradılır. Qeyri - dövlət təhsil müəssisəsinin maddi - texniki bazası və təhsil infrastrukturunun dövlət təhsil müəsisəsi üçün müəyyən edilmiş normativlərdən bir qayda olaraq yüksək olması tələb olunur.

14.3.Xüsusi təyinatlı təhsil müəssisələrinin təsis edilməsi və onların siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunur.

14.4.Təsisçinin məsuliyyətli , səlahiyyət dairəsi ,müəssisəsi ilə onun arasında qarşılıqlı öltəlikləri təsis müqaviləsi və müəssisəsininnizamnaməsi ilə müəyyənləşdirilir və bu münasibətlər müvafiq qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.

Maddə15.Təhsil müəssisəsinin lisnziyalaşdırılması və akkreditasiyası

15.1.Azərbaycan Respublikasında təşkilati - hüquqi formasından asılı olmayaraq təhsil müəssisəsinin fəaliyyəti dövlət tərəfindən lisenziyalaşdırılır və yalnız lisnziya almış təhsil müəssisəsinə təhsil xidməti göstərmək hüququ verilir. Təhsil müəsisəsinə lisenziya xüsusi ekspert kamisiyanın rəyi əsasında müvfiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilir və onun qaydaları müvafiq qanunvericilik aktalrı ilə tənzimlənir.

15.2.Təhsil müəssisəsinin (hərbi və xüsusi təyinatlı təhsil müəssisələrindən başqa) fəaliyyətinə hüquqi təminat müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilən lisenziya əsasında reallaşır.

15.3.Təhsil müəssisəsinin akkreditasiyasını təhsil prosesin təşkilinin,maddi - texniki bazanın , təhsil proqramlarının ,kadr potensialının , maliyyə resurslarının və təhsil infrasrukturunun qəbul olunmuş dövlət standarlarına və digər normativ - hüquqi tələblərə uyğunluğunun müəyyən edilməsi məqsədi ilə aparılır və təhsil müəssisəsinin statusunun tanınması ,onunfəaliyyətinin növbəti müddətdə təsdiqlənməsi üçün əsas sayılır, Akreditsiya təhsil müəssisəsinə təsbit edilmiş müddətlər üçün müvafiq keyfiyyət sənədinin verilməsi müşaiyyət olunur.

15.4.Təhsil müəssisəsinin akkreditsiyası və akreditasiya şərtlərinin yerinə yetirilməsinə nəzarət müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən yaradılan dövlət akkreitasiya xidməti həyata keçirir.Akredditasiya müvafiq keyfiyyət sənədinin (sertufikat) verilməsi ilə başa çatır.Dövlət akreditasiya xidməti akkreditasiya şərtlərinin pozulduğu halda verilmiş akkreditasiya sənədini sənədini ləğv etmək səlahiyyətinə malikdir.

15.5.Azərbaycan Respubliksında dövlət tərəfindən yalnız akkreditasiya olunmuş təhsil müəssisəsinin verdiyi diplomlar və akademik dərəcələr tanınır

Maddə 16 təhsilin pillələri

16.1. Azırbaycan Respublikasında təhsilin aşağıdakı pillələri mövcuddur.

16.1.1.Məktəbəqədər təhsil;

16.1.2.ümumi orta təhsil:

16.1.2.1.ibtidai tıhsil;

16.1.2.2.əsas təhsil (baza təhsili);

16.1.2.3.orta təhsil.

16.1.3.Peşə - ixtisas təhsili:

16.1.3.1.ilk peşə - ixtisas təhsili;

16.1.3.2.orta peşə - ixtisas təhsili;

16.1.3.3.ali peşə ixtisas təhsili.

16.1.4.Ali təhsildən sonrakı təhsil (elmi təhsil) :

16.1.4.1.doktorantura.

16.2.Əlavə təhsil.Azərbaycan Respublikasında əlavə təhsil ayrıca təhsil pilləsi kimi qəbul olunmur.Əlavə təhsilin tərkibinə aşağıdakılar aiddir:

16.2.1.ixtisasartırma;

16.2.2.kadrların yenidən hazırlanması;

16.2.3.təkrar ali və orta peşə - ixtisas təhsili;

16.2.3.stajkeşmə və kadrların təkmilləşdrilməsi;

16.2.3.dərəcələrin yüksəldilməsi;

16.2.4.yaşlıların təhsili.

16.3.Təhsilin pillələri arasında qarşılıqlı əlaqədə və varislik təmin olunur.Hər bir təhsil pilləsi yekun qiymətləndirmə və attestasiyanın nəticələrinə uyğun olaraq məzunlara dövlət nümunəli sənədin verilməsi ilə başa çatır.

16.4.Təhsilin bütün pillələri üzrə fəaliyyət müvafiq qanunvericilik aktaları ilə təmzinlənir.

Maddə 17.Məktəbəqədər təhsil

17.1.Məktəbəqədər təhsil fasiləsiz təhsilin ilk pilləsi olmaqla uşaqların tərbiyəsi ,təlimi və inkişafını bilavasitə onların ahəngdar inkişafına yönəltməklə ailənin və cəmiyyətin maraqlarına uyğun olaraq müvafiq təhsil proqramalrına qoyulmuş tələblərin yerinə yetirilməsini təmin edir.

17.2.Məktəbəqədər təhsil müəssisəsi erkən yaşlarında uşaqların fiziki, mənəvi və intelekktual inkişafı üşün əsas yaradır, onların fiziki və psixoloji sağlamlığının möhkəmləndirilməsi və fərdi qabiliyyətlərinin formalaşmasını həyata keçirir.

17.3.Azərbaycan Respublikasında məktəbəqədər təhsil 3 yaşından başlayır və 5 yaşlı uşaqlar üçün məktəbəqədər hazırlıq icbaridir.

17.4.Məktəbəqədər təhsil ailədə, valideynlərin (digər qanuni nümayəndələrin) arzusu ilə məktəbəqədər təhsil müəssisələrində və ümumtəhsil müəsisılərinin müvafiq stukturlarında həyata leçirilir.Məktəbəqədər yaşlı uşaqları evdə tərbiyə edən ailələr üçün yerli özünüidarə etmə orqanları tətəfindən müvafiq qaydada mütodiki və diaqnostik məsləhət və əlaqələndirmə xidməti təşkil edilir.

17.5.Məktəbəqədər təhsil müəyyən olunmuş qaydada müvafiq təhsil sənədinin verilməsi ilə başa çatır.

Maddə 18.Ümumi orta təhsil.

18.1.Ümumi orta təhsilin məqsədi təhsil alana onun fiziki və intellektual imkanları, maraq dairəsi nəzərə alınmaqla elmin əsaslarını öyrətmək , onu peşə seçməyə istiqamətləndirmək, həyata və əmək fəaliyyətinə hazırlamaq.

18.2. Ümumi orta təhsil şagirdin fiziki, əqli inkişafına,onların zəruri biliklərlə təmin olunmasına, sağlam həyat tərzinə və sivil dəyərlərə əsaslanan vətəndaş təfəkkürünün formalaşmasına, milli və dünyəvi dəyərlərə hörmət bəsləməsinə, ailə , cəmiyyət, dövlət və ətraf mühit qarşısında öz hüququ və vəzifələrini müəyyən edilməsinə imkan yaradır.

18.3.Azərbaycan Respublikasında ümumi orta təhsil təhsil proqramlarına müvafiq olaraq 3 pillədən - ibtidai, əsas (baza) və orta təhsildən ibarətdir.

18.4.Azərbaycan Respublikasında ümumi orta təhsil icbaridir.

18.5.Ümumi orta təhsil 6 yaşdan başlanır və 1-11-ci sisfləri əhatə edir.

18.6.Ümumi orta təhsilin hər hansı bir pilləsini bitirdiyini təsdiqləyən sənədi olan şəxs Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində təhsilin sonrakı piləsində təhsili davam etdirmək hüququna malikdir.

18.7.Ümumi orta təhsil əsasən orta məktəblərdə, lisey, gimnaziya və habelə bu təhsil pilləsini həyata keçirən ali təhsil müəssisələrində və kolleclərdə həyata keçirilir.

18.8.Dövlət ümumi orta təhsiin sonuncu pilləsində təhsilin təmayüllər üzrə ( humanitar, texniki, təbiət,ənənəvi və digər ) aparılmasını təmin edir.

18.9.Ümumi orta təhsil sistemində müəllim fəaliyyətini lisenziyalaşdırılması tətbiq olunur.Lisenziyalaşdırma qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən müəyyən edilir.

18.10.Təhsilalanların ümumi təhsil pilləsində fiziki inkişafını, onların müxtəlif yaradıcılıq qabiliyyətlərini inkişaf etdirmək məqsədilə məktəbdənkənar xüsusi təhsil proqramalrı tətbiq olunur.

Maddə 19. İbtidai təhsil.19.1.İbtidai təhsilin əsas məqsədi uşaqlarda oxumaq, yazmaq və hesablama qabiliyyəti yaratmaq, onlarda insan,cəmiyyət və təbiyyət haqqında ilkin həyati biliklər,məntiqi təfəkkür elementləri,estetik və bədii zövq və.s. formalaşdırmaqdan ibarətdir.

19.2.İbtidai təhsil müvafiq təhsil standartları və təhsil proqramlarına əsasən həyata keçirilir.

19.3.Azərbaycan Respublikasında ibtidai təhsil 6 yaşından başlayaraq 1-4-cü sinifləri əhatə etməklə 4 il davam edir.

19.4.Valideynlər və ya təhsilalanların qanuni təmsilçilərinin arzusu əsasında təhsil müəssisəsi xüsusi istedadı olan uşaqların məktəbə qəbulunu daha erkən yaş hədlərində də təmin edə bilər.

Maddə 20. Əsas (baza) təhsil.

20.1. Azərbaycan Respublikasında əsas təsilin məqsədi şagirdlərdə şifahi və yazılı nitq mədəniyyətinin, ünsiyyət bacarığının, idraki fəallığın və məntiqi təfəkkürun formalaşmasını, ümumi təhsil proqramına daxil olan fənlər üzrə və eləcə də dünya sivilizasiyasının inkişafı haqqında müvafiq bilik cə təsəvvürlərə malik olmasını müasir informasiya-kommunikasiya vasitələrindən istifadə etmək qabiliyyətini, hadisələri qiymətləndirmək və öz gələcək fəaliyyət istiqamətini müəyyənləşdirmək bacarığını təmin etməkdən ibarətdir.

20.2.Əsas təhsil 5-11-ci sinifləri əhatə etməklə 5 il davam edir.

20.3.Əsas təhsil pilləsində yekun qiymətləndirmə aparılır və təhsili başa vuran müvafiq dövlət sənədi-şəhadətnamə verilir.Əsas baza təhsili haqqında sənəd təhsilin növbəti təhsil pilləsində davam etdirilməsi üçün əsas sayılır.

Maddə 21.Orta təhsil.

21.1.Orta təhsil pilləsində şagirdin istedad və qabiliyyətinin reallaşdırılması, onlarin müstəqil həyata və şüurlu olaraq peşəseçməyə hazırlanması, fəal vətəndaş mövqeyinin formalaşdırılması, milli və ümumbəşəri dəyərlərə,insan hüquq və azadlıqlarına hörmətlə yanaşması və tolerantlığı, müasir informasiya texnologiyalarından və digər texniki vasitələrdən sərbəst istifadə etməsi, iqtisadi biliklərin əsaslarina yiyələnməsi, xarici dillərdən birində, yaxud bir neçəsində ünsiyyət saxlaması və.s. təmin olunur.

21.2. Orta təhsil ümumi orta təhsilin hər üç pilləsini əhatə edən təhsil proqramlarının tam mənimsənilməsi və bunun müvafiq dövlət nümunəli sənədlə-attestatla təsdiqlənməsini nəzərdə tutur.

21.3.Orta təhsil ümumi məktəb təhsilinin son pilləsi olaraq 10-11-ci sinifləri əhatə etməklə 2 il davam edir.

21.4.Orta təhsil pilləsində təhsilin təmayülləşməsi təmin olunur.

21.5.Orta təhsil haqqında sənəd təhsilin növbəti pilləsində-peşə-ixtisas səviyyəsində davam etdirilməsi üçün əsas şərt sayılır.

Maddə 22. ilk peşə-ixtisas təhsili

22.1.ilk peşə - ixtisas təhsili ümumi və orta təhsil bazasənda müxtəlif peşələr üzrə ixtisaslı ixtisaslı fəhlə kadr yetişdirmək və təhsilalanları ictimai - faydalı əmək fəaliyyətinə hazırlamaq məqsədi ilə həyata keçirilir.

22.2.ilk peşə - ixtisas təhsili peşə - ixtisas təhsil müəssislərində , eləcə də müvafiq lisenziya olan ayrı- ayrı təşkilatların və müəssisələrin təhsil sturukturlarında , həçinin müvafiq ixtisas dərəcəsi oan mütəxəssislər tərəfindən fərdi qaydada reallaşdırılır və məzunlara uyğun

peşə istiqamətləri üzrə ilkin ixtisas dərəcələrinin verilməsi ilə başa çatır.

22.3.ilk peşə - ixtisas təhsili mülkiyyət formasından asılı olmayaraq dövlət və əzəl qurumlarda , şirkətlərdə həyata keşirilir.mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq peşə - ixtisas təhsili əmək birjaları, məşğulluq idarələri və digər müvafiq qurumlar tərəfindən , eləcə də fasiləsiz təhsil prinsiplərinə uyğun olaraq müvafiq maddi - texniki bazaya və infrastruktura malik olan orta və ali peşə - ixtisas təhsili müəssisələrində də təşkil olunur.

22.4. ilk peşə - ixtisas təhsili əsas (baza) və tam orta təhsil pillələrinə uyğun olan müvafiq təhsil proqramları əsasında əmək bazarının tələblərinə müvafiq olaraq təşkil olunur və məzunlara müxtəlif peşə- texniki ixtisaslar üzrə sertifikatlar verilir. peşə - ixtisas məktəblərini əsas (baza) orta təhsildən sonra bitirənlərə ixtisas sertifikatları ilə yanaşı tam orta təhsil üzrə də müvafiq dövlət ssənədi verilir.

22.5.ilk peşə - ixtisas təhsili təhsilalanlara konkret peşə üzrə müəyyən işlərin yerinə yetirilməsi üçün zəruri olan professional vərdişlərin əldə olunmasını təmin edir.

Maddə 23. orta peşə - ixtisas təhsili

23.1 orta peşə - ixtisas təhsili müvafiq təhsil proqramlırı əsasında istehsal və xidmət sferası üçün mütəxəssis hazırlığını təmin edir.

23.2.orta peşə - ixtisas təhsili əsasən kolleclərdə və ali məktəblərin müvafiq strukturlarında orta peşə - ixtisas təhsili proqramlarına və təhsilin bu səviyyəsi üçün müəyyən edilmiş dövlət təhsil standartlarına müvafiq olaraq reallaşdırılır " subbakalvr " peşə - ixtisas dərəcəsi verilməklə başa çatır. orta peşə - ixtisas təhsili proqramları profil üzrə ali ixtisas təhsilinin müvafiq proqramlarına inteqrasiya olunur.

23.3. orta peşə - ixtisas təhsil müəssisələrinin məzunları aldıqları ixtisas üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfinindən müəyyən edilmiş qaydalara əsasən təhsilləri ali müəssisələrində davam etdirə bilərlər.

Maddə 24. Ali peşə - ixtisas təhsili

24.1.Ali peşə - ixtisas təhsilinin məqsədi tam ümumi orta və ona bərabər tutulan təhsil bazasından , eləcə də orta peşə - ixtisas təhsili əsasında yüksək səviyyəli mütəxəssislər hazırlamaq , onları ictimai və professional əmək fəaliyyəti üçün zəruri olan bilik və vərdişlərə yiyələndirmək və şəxsiyyət kimi inkişafını təmin etməkdən ibarətdir.

24.2.Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrində mütəxəssis hazırlığı iki pilləli təhsil sisteminə əsaslanır:

24.2.1.birinci pillə - bakalvr (istiqamətlər üzrə li təhsil);

24.2.2.ikinci pillə - magistratura ( istiqamət əsasında ixtisaslaşmalar üzrə ali təhsil).

24.3.bakalavr təhsil pilləsində geniş profilli ixtisaslar üzrə ali peşə - ixtisas təhsilli mütəxəssislər kadrlar hazırlanır.bu kadrlar elmi - tədqiqat və ali təhsil müəssisələrində pedaqoji fəaliyyət istisna olmaqla bütün digər sahələrdə çalışa bilərlər.

24.4.magistratura elmi - pedaqoji

Gülüstan müqaviləsi "anonim"

Sahib — Fri, 02 Mar 2007 08:49:08 -0100

Qadir Allah Naminə

İMPERATOR ƏLAHƏZRƏTLƏRİ, Bütün Rusiyanın Ən Şöhrətli və ƏZƏMƏTLİ BÖYÜK HÖKMDARI və İMPERATORU və İran Dövlətinin Sahibi, hökmdarı ƏLAHƏZRƏTLƏRİ Padşahın ÖZ təbəələrinə yüksək hökmdar məhəbbətinə görə, ONLARIN ürəklərinə zidd olan müharibənin fəlakətlərinə son qoymağı və qədimdən Bütün Rusiya İMPERİYASI və İran Dövləti arasında mövcud olmuş səbatlı sülh və xeyirxah qonşu dostluğunu möhkəm əsas üzərində bərpa etməyi səmimi qəlbdən, qarşılıqlı surətdə arzulayaraq bu ədaləti və nicatverici iş üçün aşağıdakıları öz səlahiyyətli Müvəkkilləri təyin etməyi faydalı bilmişlər:

ƏLAHƏZRƏT Bütün Rusiya İmperatoru - ÖZ General-leytenantı, Gürcüstandakı və Qafqaz xəttindəki qoşunların Baş komandanı, Həştərxan və Qafqaz quberniyalarında, Gürcüstanda Mülki hissə, həmçinin bu ölkənin bütün sərhəd işləri üzrə Baş Müdiri, Xəzər hərbi Donanmasının Komandanı, Müqəddəs Aleksandr Nevski, birinci Müqəddəs Anna, dördüncü dərəcəli Müqəddəs Əzabkeş və Qalibiyyətli Georgi ordenləri, habelə üzərində igidliyə görə yazısı olan qızıl qılıncla təltif edilmiş zati-aliləri Nikolay Rtişşevi, Əlahəzrət İran şahı isə - özünün, Türkiyə və İngiltərə Saraylarında fövqaladə elçisi olmuş, İran Rəisləri arasında seçilmiş, öz padşahından brilyantlarla bəzədilmiş xəncər və qılıncdan, şal paltardan və brilyantlarla zinnətləndirilmiş at bəzəkləri dəstindən ibarət fərqləndirici lütf görmüş, öz Padşahının ən yaxın Məmuru, Ali İran Sarayının Gizli İşlər Müşaviri, Vəzir nəslinə mənsub olan, İran Sarayında ikinci dərəcəli Xan, Yüksəkrütbəli və Çoxhörmətli Mirzə Həsən Xanı: bu səbəbdən də BİZ, yuxarıda adları çəkilmiş səlahiyyətli Müvəkkillər Qarabağ mülkündə, Zeyvə çayı yaxınlığındakı Gülüstan kəndində toplaşaraq, vəkalətnamələrimizi bir-birimizə təqdim etdikdən sonra, hər birimizə öz tərəfindən bizim BÖYÜK HÖKMDARLARIMIZ adından bərqərar edəcəyimiz sülh və dostluğa aid olan hər bir şeyi nəzərdən keçirib, bizə verilmiş hakimiyyət və Ali səlahiyyətlərə görə aşağıdakı maddələri qərara aldıq və əbədiyyət üçün təsdiq etdik.

BİRİNCİ MADDƏ

İndiyədək Rusiya İmperiyası və İran Dövləti arasında mövcud olmuş düşmənçilik və narazılığa həmin Müqavilə ilə bu gündən etibarən və gələcəkdə son qoyulur və qoy İMPERATOR ƏLAHƏZRƏTLƏRİ Bütün Rusiya hökmdarı ilə Əlahəzrət İran şahı, onların vəliəhdləri, Taxtlarının Varisləri və ONLARIN, qarşılıqlı surətdə, Ali Dövlətləri arasında əbədi sülh, dostluq və xeyirxah razılıq olsun.

İKNCİ MADDƏ

Bir halda ki, hər iki Ali Dövlət arasında ilkin əlaqələr vasitəsilə (……………) yəni hər bir tərəfin hazırda tam malik olduğu torpaqlara, xanlıqlara, mülklərə sahib qalması əsasında sülhün bərqərar edilməsi artıq qarşılıqlı surətdə razılaşdırılmışdır, onda indiki zamandan etibarən və gələcəkdə Bütün Rusiya İmperiyası və İran Dövləti arasında sərhəd aşağıdakı xətt olsun: Adınabazar adlanan yerdən başlayaraq, düz xətlə Muğan düzü, Araz çayındakı Yeddibulaq keçidinədək, oradan da üzü yuxarı Kəpənək çayının Arazla qovuşduğu yerə, sonra da Kəpənək çayının sağ tərəfi ilə Mehri dağları silsiləsinə və oradan da xətti Qarabağ və Naxçıvan xanlıqlarının mərzləri ilə davam etdirərərək, Alagöz dağları silsiləsi ilə Qarabağ, Naxçıvan, İrəvan xanlıqlarının və Yelizavetpol dairəsinin (keçmiş Gəncə xanlığının) bir hissəsinin mərzləri birləşən Dərələyəz mərzinədək, buradan İrəvan xanlığını Yelizavetpol dairəsindən, həmçinin Qazax və Şəmşəddin torpaqlarından ayıran mərzlə Eşşəkmeydan mərzinə, oradan da dağlar silsiləsi ilə, çayın sağ tərəfi ilə, onun axarı istiqamətində, həmzəçimən yolu ilə, Pəmbək dağları silsiləsi ilə Şuragöl mərzi ilə, dağlar silsiləsi ilə, Mastaras və Artikin arası ilə Arpaçayadək. Bununla belə, Talış mülkü müharibə vaxtı əldən-ələ keçdiyinə görə, həmin Xanlığın Zinzeley və Ərdəbil tərəfdən olan sərhədləri, daha artıq dürüstlük üçün, hər iki tərəfdən qarşılıqlı razılıqla seçilmiş Komissarlar (onlar Baş komandanlarının rəhbərliyi ilə indiyədək hər bir tərəfin həqiqi hakimiyyəti altında olmuş torpaqların, kəndlərin, dərələrin, həmçinqin çayların, dağların, göllərin, təbii mərzlərin dəqiq və təfsilatlı təsvirini verəcəklər) tərəfindən, bu Müqavilə bağlanıb təsdiq olunduqdan sonra müəyyən ediləcək, onda (………….) əsasında Talış xanlığının sərhəd xətti elə müəyyənləşdiriləcək ki, hər bir tərəf malik olduğu torpaqların sahibi qalsın. Eləcə də, yuxarıda xatırlanmış sərhədlərdə, bu və ya başqa tərəfin xəttindən kənara nə isə çıxarsa, hər iki Ali Dövlətin Komissarlarının təhlilindən sonra hər bir tərəf ( …………..) əsasında təminat verəcək.

ÜÇÜNCÜ MADDƏ

Şah Əlahəzrətləri ƏLAHƏZRƏT bütün Rusiya İMPERATORUNA səmimi dostluq hislərinin sübutu üçün təntənəli surətdə həm öz adından, həm də İran Taxtının Ali Vəliəhdləri adından Qarabağ və indi Yelizavetpol adı altında əyalətə çevrilmiş Gəncə xanlıqları, həmçinin Şəki, Şirvan, Dərbənd, Quba, Bakı və Talış (bu xanlığın Rusiya İmperiyasının hakimiyyəti altında olan torpaqları) xanlıqlarının, bununla bərabər Dağıstan, Gürcüstan (Şuragölə əyaləti ilə birlikdə) İmperiya, Quriya, Minqreliya və Abxaziya, eyni dərəcədə, hazırda bərqərar edilmiş sərhəd Qafqaz xətti (bu sonuncuya və Xəzər dənizinə aid olan torpaqlar və xalqlarla birlikdə) arasındakı bütün mülk və torpaqların Rusiya İmperiyasının mülkiyyətinə mənsub olduğunu qəbul edir.

DÖRDÜNCÜ MADDƏ

ƏLAHƏZRƏT Bütün Rusiya İMPERATORU ƏLAHƏZRƏT İran Şahına ÖZ qarşılıqlı dostluq hisslərini ifadə etmək və İranda - ONA qonşu olan bu Dövlətdə, möhkəm əsas üzərində mütləqiyyət və hökmran hakimiyyət görmək arzusunu səmimi qəlbdən təsdiq etmək üçün, bununla, ÖZ adından və ÖZ Vəliəhdləri adından İran Şahı tərəfindən İran Dövlətinin Varisi təyin ediləcək Vəliəhdə, lazım gəldikdə, kömək göstərməyi vəd edir ki, heç bir xarici düşmən İran Dövlətinin işinə qarışa bilməsin və Ali Rusiya Sarayının köməyi ilə İran Sarayı möhkəmlənsin. Bununla belə, əgər İran Dövləti işləri üzrə Şah oğulları arasında münaqişələr baş verərsə, Rusiya İmperiyası hakimiyyətdə olan Şah xahiş etməyincə bunlara qarışmayacaq.

BEŞİNCİ MADDƏ

Rus ticarət gəmilərinə əvvəlki qayda üzrə Xəzər sahilləri yaxınlığında üzmək və onları yan almaq hüququ verilir; həm də gəmi qəzası zamanı iranlılar tərəfindən dostluq köməyi edilməlidir. İran ticarət gəmilərinə də həmin bu hüquq - əvvəlki qayda üzrə Xəzər dənizində üzmək və Rusiya sahillərinə yan almaq ixtiyarı verilir, burada da gəmi qəzası zamanı, qarşılıqlı surətdə, iranlılara hər cür yardım göstəriməlidir. Hərbi gəmilərə gəldikdə isə, müharibədən əvvəl, habelə sülh vaxtı və həmişə Rusiya hərbi bayrağı Xəzər dənizində tək mövcud olmuşdur. Həmin ehtiram daxilində, əvvəlki ixtiyar indi də yalnız Rusiya Dövlətinə verilir ki, ondan başqa heç bir Dövlətin hərbi Bayrağı Xəzər dənizində ola bilməz.

ALTINCI MADDƏ

Hər iki tərəfdən döyüşdə əsir alınmışları, Xristian dininə və s. dinlərə mənsub ələ keçirilmiş sakinləri Müqavilə bağlanıb imzalandıqdan sonra, üç ay ərzində, hər bir tərəfdən Qarakilsəyədək (burada sərhəd rəisləri əsirləri qəbul etmək üçün öz aralarında qarşılıqlı əlaqə yaradırlar) azuqə və yol xərcləri ilə təmin edilərək, buraxılsınlar. Özbaşına, yaxud qanunu pozaraq, qaçanlardan hər birinə, milliyətindən asılı olmayaraq, öz könüllü istəyinə görə öz Vətəninə qayıtmaq azadlığı verilir, qayıtmaq istəməyənlər isə məcbur edilməsin. Bununla bərabər hər iki tərəfdən qaçmışlara amnistiya, yaxud bağışlanma verilir.

YEDDİNCİ MADDƏ

Bütün yuxarıda deyilənlərə əlavə olaraq ƏLAHƏZRƏT Bütün Rusiya İMPERATORU və Əlahəzrət İran Şahı buyururlar ki, lazım olduqda, Əlahəzrətlərin İqamətgahlarına göndərilən, ONLARIN Ali Saraylarının qarşılıqlı Nazirlər və ya Elçiləri rütbələrinə və onlara tapşırılmış işlərin mühümlüyünə müvafiq qəbul olunsunlar; şəhərlərdə ticarətə himayəçilik üçün təyin olunmuş Müvəkkillərin və ya Konsulların on nəfərdən artıq məiyyəti olmasın, onlar vəkil edilmiş məmurlar kimi vəzifələrinə layiq hörmət və şərəfə malik olmalıdırlar, həmçinin, Əmrnaməyə əsasən, bundan sonra onları nəinki incitmək olmaz, hətta inciklik olarsa, təqdim edildikdən sonra, hər iki tərəfin təbəələrini ədalətlə mühakimə etmək, incidilmişləri mürbətlə razı salmaq gərəkdir.

SƏKKİZİNCİ MADDƏ

Əlahəzrətlərin, öz hökumətlərindən, yaxud hökumətləri tərəfindən təyin edilmiş sərhəd rəislərindən alınmış, onların həqiqətən tacirlər, Rusiya və ya İran təbəələri olduğunu təsdiq edən yazılı sənədlərə malik təbəələri arasındakı ticarət əlaqələrinə gəldikdə, saziş bağlayan hər iki Ali Dövlətə quru yolla və dənizlə sərbəst gəlməyə, orada kim nə qədər istəyirsə yaşamağa, tacirlər göndərməyə, həmçinin heç cür ləngidilmədən oradan çıxıb getməyə, Rusiya İmperiyasına mənsub olan yerlərdən İran Dövlətinə gətirilən və qarşılıqlı olaraq, İrandan ora aparılan malların satılmasına və başqa mallarla dəyişdirilməsinə icazə veriləcək. Hər iki Ali Dövlətin tacirləri arasında baş verə biləcək mübahisələrə, onların vəzifələri və s. ilə əlaqədar şikayətlərinə adi qayda üzrə baxılması Konsula, yaxud Müvəkkilə, onlar olmadıqda isə yerli Rəisə həvalə edilir. Onlar xahişlərə tam ədalətlə baxmalı, özləri haqq təminatı verməli, yaxud bunu başqa lazımi şəxslərin vasitəsilə tələb etməli və onların incidilməsinə və sıxışdırılmasına qətiyyən yol verməməlidirlər.

İrana gəlmiş, Rusiya təbəəliyindən olan tacirlər, istəsələr, oradan öz malları ilə birlikdə İranla dostluq edən başqa dövlətlərə də sərbəst gedəcəklər; bundan ötrü İran Hökuməti bu tacirlərin sərbəst keçməsi üçün onları lazımi pasportlarla təmin edəcəkdir; buna ticarət işləri ilə əlaqədar Rusiyadan Rusiya ilə dostluq edən başqa dövlətlərə getmək istəyən İran tacirləri üçün də qarşılıqlı surətdə, riayət ediləcəkdir.

İrana gəlmiş Rusiya təbələrindən kimlərinsə ölüm hadisəsi baş verərsə, onların müxəlləfatları, həmçinin başqa daşla və mülkləri, dost Dövlətin təbəələrinə məxsus olduğu üçün, ilk növbədə, saxlanılmadan və xəlvəti mənimsənilmədən, Rusiya İmperiyasında və bütün mədəni Dövlətlərdə icra edildiyi kimi, kimin hansı Dövlətə, mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, qanuni əsasdan, qəbzlə, onların yoldaşlarına yaxud qohumlarına verilməli, həmin qohumlara öz arzuları ilə və öz xeyirləri üçün bu əmlakları istədikləri adamlara satmağa icazə verilməlidir.

DOQQUZUNCU MADDƏ

Rus tacirlərindən İran şəhərlərinə və ya limanlarına gətirdikləri mallara görə yüzə beş faizdən çox gömrük alınmasın və həmin tacirlər bu mallar ilə hara gedirlərsə getsinlər, onlardan ikinci dəfə gömrük tələb olunmasın, oradan apardıqları İran mallarına görə də eyni gömrük alınsın, bundan başqa heç bir bəhanə və uydurma ilə heç bir rüsum, vergi, gömrük tələb edilməsin. İran təbəələrinin Rusiya şəhərlərinə və limanlarına gətirdikləri və buradan ixrac etdikləri mallara görə və qarşılıqlı surətdə eyni gömrüklər, eyni əsasda bir dəfə alınsın.

ONUNCU MADDƏ

Malları Müqavilə bağlamış hər iki Dövlətin sahillərinə və ya limanlarına, yaxud da quru yolla sərhəd şəhərlərinə gətirdikdən sonra, qarşılıqlı surətdə, tacirlərə, nəzarəti altında olduqları gömrük hakimlərindən və ya iltizamçılardan icazə almadan öz mallarını satmaq, başqa malları satın, yaxud dəyişmə yolları ilə almaq azadlığı verilir ki, ticarət maneəsiz dövriyyədə olsun həmçinin satıcıdan və alıcıdan dövlət xəzinəsi üçün müntəzəm olaraq və könüllülük şərti ilə qanuni rüsumlar yığılsın.

ON BİRİNCİ MADDƏ

Bu müqavilə imzalandıqdan sonra hər iki Ali Dövlətin müvəkkilləri, qarşılıqlı surətdə və təxirə salınmadan bütün yerlərə onun haqqında lazımı xəbər və hər yerdə hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılması barəsində əmrlər göndərsinlər.

İki bərabərhüquqlu nüsxədə (fars dilinə tərcüməsi ilə birlikdə) yazılmış və saziş bağlayan Ali tərəflərin yuxarıda göstərilmiş Müvəkkilləri tərəfindən imzalanaraq, onların möhürləri ilə təsdiq edilmiş və qarşılıqlı surətdə dəyişdirilmiş bu əbədi sülh Müqaviləsi ƏLAHƏZRƏT Bütün Rusiya İMPERATORU və Əlahəzrət İran Şahı tərəfindən bərqərar ediləcək və Əlahəzrətlərin öz əlləri ilə imzalanmış təntənəli Ratifikasiyalarla təsdiq olunacaqdır.

Bu Müqavilənin həmin təsdiq olunmuş nüsxələri bu Ali Saraylardan, qarşılıqlı surətdə göndərilməklə onların yuxarıda adları çəkilmiş Müvəkkillərinə üç ay müddətindən sonra çadırılacaq.

Müqavilə min səkkiz yüz on üçüncü il oktyabr ayının on ikinci günü. İran hesablaması ilə min ikiyüz iyirmi səkkizinci il Şəvval ayının iyirmi doqquzuncu günü Qarabağ mülkündə Zeyvə çayı yaxınlığındakı Gülüstan kəndində Rus ordugahında bağlanmışdır.

İMZALAMIŞLAR:

Müvəkkil və Gürcüstanda Baş Komandan Nikolay Rtişşev

(M : Y:)

Alişöhrətli İran Dövlətindən Müvəkkil Mirzə Əbül Həsən Xan